Fuxli (2)

Siller in Hongarije
Fuxli is dus een siller uit Szekszárd. Siller is niet heel populair in Hongarije. Een eeuw geleden was dat wel anders. Toen was 30% van alle wijnen van het type siller. In de loop der jaren verloor de wijn steeds meer van zijn populariteit. Een dieptepunt waren de jaren 1990. Toen kwam de rosé in zwang en was het gedaan met de lichtrode wijn. Tegenwoordig wordt hij nog wel gemaakt, maar de hoogtijdagen zijn allang voorbij.

Siller in het buitenland

Siller is niet een typisch Hongaars product. Hij wordt ook in andere landen gemaakt. In Oostenrijk en Duitsland wordt hij onder de naam Schilcher geproduceerd. In Catalonië en in Frankrijk, en dan met name in de omgeving van Roussillon, wordt hij ook gedronken, maar daar noemen ze hem 'rosé', of 'rosé met veel body'. En Bordeaux heeft zijn lichtrode 'clairet'. 


Gastronomie
Siller smaakt uitstekend bij Hongaarse gerechten met paprikapoeder, zoals kipgoulash (csirkepaprikás), paddenstoelengoulash (gombapaprikás) en in de ketel bereide goulashsoep (bográcsgulyás). Verder past hij goed bij gerechten van de grill, gebraden worst, gerechten met tomaat en rode pastagerechten. 

Etiketten

Om uitdrukking te geven aan hun samenwerking, hebben de Fuxli-producenten uit Szekszárd etiketten laten ontwerpen met hetzelfde karakter: een pentekening van een of meer vossen, ingekleurd met waterverf. Iedere vos geeft een eigenschap van de wijnmaker weer. Zo is Heimann afgebeeld als hedonist. Aardig zijn de etiketten op de achterkant van de fles. Daarop prijst de wijnmaker de Fuxli van zijn collega's aan.

Deelnemende wijnhuizen
Bortársaság heeft inmiddels pakketten van 6 verschillende Fuxli-wijnen op de markt gebracht. Dit jaar zijn ze afkomstig van Heimann, Merfelsz, Neimer, Németh, Tringa en Sebestyén. De drie andere wijnhuizen die Fuxli maken, zijn Posta, Hetényi en Márkvárt.
Ik heb die van Sebestyén eruit gelicht vanwege zijn donkere kleur en omdat het de favoriet is van De Beschaafde Alcoholist (A Művelt Alkoholista).

Sebestyén - Fuxli 2012

Deze Fuxli is een cuvée van 80% kékfrankos en 20% kadarka. De druiven hebben in houten gistingskuipen gegist, die voor rode wijn worden gebruikt. Deze wijn is na het verschijnen van de eerste bubbeltjes geperst en heeft daarna 3 maanden rijping gehad op houten vaten van 500 liter.
Zijn kleur neigt naar wijnrood en is donkerder dan die van de andere Fuxli's. 
In de neus aroma's van zwarte bessen. De geur is net als de smaak warm qua karakter. De wijn is rond en vol. 
De beschrijving komt van Bortársaság, alwaar de wijn 1.750 forint kost.

Fuxli (1)

Szekszárd heeft sinds twee jaar zijn eigen karakteristieke wijn: Fuxli. Ook wel bekend als Fuchsli, fikszli of fixli. Inderdaad, het Duitse woord Fuchs (vos) hoor je erin terug. Dat is niet toevallig. De wijn heeft zijn naam te danken aan zijn (min of meer) vosrode kleur. Nee, denk nu niet aan een rosé. Fuxli is een siller, een type wijn die donkerder is dan rosé en lichter dan rode wijn.
Zoltán Heimann uit Szekszárd maakt al jaren Fuxli, alleen schreef hij het als Fuchsli. Want zo werd siller door de Schwaben in de provincie genoemd. Twee jaar geleden maakte de wijnmaker zijn collega's uit Szekszárd enthousiast voor de productie van dit wijntype. De Fuchsli werd vervolgens omgedoopt tot Fuxli en voilà ... in 2013 vinden we alweer negen verschillende Fuxli-wijnen op de markt. Wijnen uit een fles met schroefdop en met een duidelijk herkenbaar etiket. Allemaal fris en fruitig en allemaal uit Szekszárd.

Eugenio

Als je wilt weten hoe siller er uitziet, kun je op het internet onder de term siller zoeken naar plaatjes. Dat is lachen, want je krijgt dan een scherm vol met een of andere spierkolos die naar de naam Eugenio Siller luistert. Leuk als je ervan houdt, maar veel heb je er niet aan.  
Ik zei het al: Fuxli is donkerder dan een rosé. De kleur kan heel divers zijn. Die van Heimann heeft bijvoorbeeld een zalmkleur en die van Sebestyén is wijnrood.  

Vinificatie
Wijnhuizen die Fuxli willen maken, moeten zich aan de opgestelde regels houden. Zo moet de basis van de wijn altijd kékfrankos en/of kadarka zijn. Je mag ook andere druiven toevoegen, wat sommigen dan ook doen. Zo bevat de Fuxli van Heimann ook merlot. 
Belangrijk is dat de wijn fris en fruitig is. Dat heeft natuurlijk consequenties voor de vinificatie. De druiven worden 12- 48 uur ingeweekt, waardoor de wijn zijn typisch lichtrode of, zo je wilt, voskleur krijgt. Hierna kan persing plaatsvinden, de gisting en vervolgens de rijping. De malolactische gisting wordt aanbevolen, en het alcoholgehalte mag niet hoger worden dan 13°.

Varianten

Het raamwerk voor de vinifacatie ligt dus vast, daarbinnen kunnen de wijnhuizen hun eigen type Fuxli maken. Ze kunnen bijvoorbeeld de wijn laten gisten in houten kuipen of in RVS tanks. Rijping kan plaatsvinden op hout, RVS of wat de boer maar wil. Binnen de kaders is dus veel mogelijk, als de hoofdregels maar worden gerespecteerd.
Overigens is de naam Fuxli gedeponeerd, zodat niet andere wijngebieden ermee aan de haal gaan.

(wordt vervolgd...)

Wijngeluk in Eger (5): Gróf Buttler

Onder de parasols op het Dobó tér, het hoofdplein van Eger, is het heerlijk toeven. Restaurant Senator heeft hier heerlijk eten en een mooie wijnkaart, waarvan veel soorten ook per glas geproefd kunnen worden. 
Aan de overkant staat het immens populaire Bikavér Borház (Bikavér Wijnhuis) met een prachtige collectie wijnen in de verkoop. De winkel heeft ook een terras waar je eindeloos veel wijnen kunt proeven. Van de wijnen die we hier proefden, maakten die van Gróf Buttler uit Eger grote indruk.

Gróf Buttler - Eger: Kadarka 2006
Kadarka vind ik een moeilijke wijn vanwege zijn slankheid die vaak naar anorexia neigt. Deze kadarka heeft gelukkig voldoende body. 
We ruiken kruiden, mint en rokerige tonen in het glas. Ik ben zeer gecharmeerd van deze wijn. Een fruitige wijn met rijp rood fruit. Elegant en licht, zoals dat hoort. Een heel mooie kadarka! Dat mag ook wel voor de prijs van 6450,- forint.

Gróf Buttler - Eger: Cabernet Sauvignon 2006
Deze wijn heeft een bloedrode kleur en is wat troebel. Complex geurenpalet van stal, zwarte bessen, mineralen en iets rokerigs. In de smaak prachtig, sappig fruit, donkere tonen, wat jammigheid, laurier en chocolade. Een afdronk die lang aanhoudt. Dit is een prachtige, volle wijn van formaat!

Lancering van De Wijnsalon een feit

Een mijlpaal in mijn Hongaarse wijnbestaan! Afgelopen vrijdag hielden Mijnheer H en ik onze eerste wijnproeverij aan onze grote huiskamertafel in Budapest. De dag tevoren nog geweldige rvs spuugbekertjes gekocht, de mooie proefglazen had ik op het wijnfestival zondag cadeau gekregen van ons bezoek uit Nederland.
De avond was een groot succes. Het doel was een kennismaking met een aantal Hongaarse druiven. Ik had een proefprogramma samengesteld waarin per wijngebied één druif of wijntype werd behandeld. Er viel zoveel te proeven, vertellen en te bespreken dat we van de 12 wijnen er uiteindelijk 'maar' 9 geproefd hebben. We proefden samen met B, Ml, Ma, S, T, A en HJ.

Wat proefden we?

Frittmann - Cserszegi fűszeres 2009 (Kunság)

In Kunság worden vooral eenvoudige tafelwijnen gemaakt. De zandbodem geeft hier zachte wijnen. Deze cserszegi fűszeres geurt en smaakt vooral naar groene appel, met een hint van kruiden. Ma vindt dit een zachte wijn, B vindt vindt hem juist te hard vanwege de zuren.  S, afkomstig uit Duitsland, vindt hem geschikter voor een Schorle oftewel fröccs (wijn aangelengd met spuitwater).

Gál Tibor - Egri Leányka 2008 (Eger)

Achteraf had deze wijn als eerste geproefd moeten worden. Een bloemige neus, Ml ruikt bos. De smaak valt wat tegen na de vorige. De wijn heeft weinig body, met een wat zure afdronk. Niet voor niets wordt de leányka meestal met andere druiven gemengd. B vindt het wel een vriendelijke wijn voor op een feestje.

Szeremley - Badacsonyi Szürkebarát 2008 (Badacsony, Balatongebied)

De rode druiven zorgen in deze wijn voor een lichtroze nuance in het glas, al is niet iedereen het daarover eens. De wijn valt bij de meesten in de smaak. Een mineralige neus, met wat vlierbloesem en hout. Een stevige, warme wijn met mooie bitters in de lange afdronk.

Szepsy - Furmint 2007 (Tokaj)

Deze furmint maakt heel wat los in het gezelschap. We ruiken stal, schimmel, paddestoelen, mineralen, een oxitoontje, mineralen, hout. In de smaak een bak met stenen (T), citrus in de afdronk. B zegt dat je in deze wijn Hongarije terugproeft, T neemt een talkpoederachtige sensatie waar op de tong. Een zeer complexe wijn, harmonieus, met een stevige body. Eén van de mooiste wijnen van de avond.

Orsolya - Olaszrizling 2008 (Eger)

De geur van deze wijn is bedwelmend, mineralig, zoete boter. Een aantal mensen noemen gecondenseerde melk, Zeeuwse boterbabbelaars. De smaak is geweldig. De wijn heeft een olieachtige structuur in de mond, een restzoetje, jodium, wat petrol. T vindt de petrol een klap in het gezicht, A vindt de wijn 'stiekem toch ook wel erg lekker'. Mijnheer H en ik kirren alweer van genot. We vinden de wijn nog lekkerder dan een paar weken geleden op het balkon.

Feiszt - Sub Rosa Syrah Rozé 2009 (Szekszárd)

Syrah. Geen Hongaarse druif. Waarom dan deze wijn? Omdat Hongarije een enorm breed palet aan roséwijnen heeft. (Dit thema heb ik nog niet eerder aangestipt.)
Deze rosé valt niet zo goed in de groep. HJ, die een echte liefhebber is van frisse terrasrosés, vindt dit een tegenvaller. De wijn is niet verkeerd, maar wel stevig voor een rosé. Ik, de niet-roséliefhebber, vind dit juist daarom een mooi glas wijn.

Dúzsi Tamás - Szegzárdi Kadarka 2007 (Szekszárd)

We vinden de geur van deze wijn best aangenaam: bessen, kruiden. In de smaak valt hij tegen, een hint van kruiden, verder niet zo bijzonder. Kadarka geeft slanke wijnen, dat weten we. Maar deze wijn is mager, volgens Ml net druivensap. Voor de prijs van 3750 forint hadden we beslist meer verwacht.

St. Andrea - Áldás Egri Bikavér 2007 (Eger)

Een cuvée van cabernet franc, merlot, kékfrankos en pinot noir. In de geur animale tonen, kersen. We proeven koffie, chocolade, drop, laurier. Het houtgebruik is fraai, ingetogen. A is zeer enthousiast over deze bikavér, wist niet dat bikavér zo mooi kon zijn.

Gróf Degenfeld - Tokaji Aszú 3 puttonyos 2005 (Tokaj)

Als afsluiter proefden we een Tokaji Aszú. In de neus honing en sinaasappel. In de smaak subtiele mineralen, sinaasappelschil, honing en wat citrus. Een mooie, geconcentreerde aszú die bij iedereen geweldig in de smaak valt.

Hoe nu verder?

Deze vraag stelden we ons, terwijl we smulden van de hapjes die iedereen meegenomen had. Vaststaat dat we 24 oktober weer bij elkaar komen, bij iemand anders thuis. Wie dan de avond organiseert, is nog niet bekend. Wat het thema wordt ook niet.
Wat verder ook niemand nog weet, is dat ik onze nieuwe wijnclub tot De Wijnsalon heb gedoopt. Ongetwijfeld komt dat de volgende keer ook aan de orde.

Kadarka-proeverij

De Borkápolna in Budapest
Een schitterende proeverij heeft me vannacht enigszins uit mijn slaap gehouden, met tussendoor dromen over de wijnen die ik geproefd had. Het herinnerde me aan de tijd dat ik in Nederland lid was van de Brabantse Wijnsocieteit en de wijnadrenaline maar door mijn aderen bleef gieren na een mooie wijnavond.
De sfeervolle Borkápolna (Wijnkapel in het Nederlands) organiseerde dit keer een Kadarka-proeverij. Het gebouw - dicht bij het Heldenplein in Budapest - is op zich al een bezoek meer dan waard. Het werd 100 jaar geleden in opdracht van een groothertog gebouwd voor adellijke families en kunstenaars. Er is nu een goedgesorteerde wijnwinkel gevestigd, met prachtige proefruimten. Van 1957 tot 1991 was er een kapel te vinden: het mozaiek en de tabernakel getuigen daar nog van. De proeverij vond plaats aan fraaigedekte tafels in één van de gewelfde proefzalen.

De Kadarka-druif
Toen ik in 2006 onderzoek deed naar de wijnmarkt in Hongarije was het me al snel duidelijk: Kadarka is niets voor de export, te zuur voor de buitenlandse consument. Na de proeverij van gisteren heb ik mijn mening iets moeten bijstellen: er is Kadarka, en ... er is Kadarka.
De druif wordt ook wel vergeleken met de Pinot Noir. Hij zorgt voor een slanke (vaak dunne) wijn met weinig tannines, waarbij de zuren overheersen. De kleur is vaak transparant. Deze nauwelijks aantrekkelijke kenmerken worden gecompenseerd door het zeer kruidige karakter, de fluwelige structuur en de fraaiheid van de zuren.
De druif is oorspronkelijk mogelijk vanuit Azie via de Balkan in Hongarije terechtgekomen. Tegenwoordig wordt de Kadarka als een Hongaarse druif, een Hungaricum beschouwd. De markt voor deze wijn stortte volledig in nadat de Russen in de jaren 80 vertrokken waren uit Hongarije. (Overigens zorgde dit ook op andere wijnfronten voor enige paniek.) Inmiddels is de wijn hier zeer populair, niet in de laatste plaats omdat het dé begeleider bij uitstek is van lichtere, typisch Hongaarse gerechten als rodepaprikavissoep en kipgoulash.
De Kadarka heeft veel verschillende namen. In Bulgarije komt hij bijvoorbeeld voor als Gamza, in Servie als Skadaska. en zelfs in Hongarije kennen we de druif onder wisselende namen.
Het is een moeilijke druif, met een dunne schil, snel vatbaar voor rotting. Vanaf de 19e eeuw is hij lang de basiscomponent van de Bikavér in Szekszárd geweest, tegenwoordig hoor je steeds meer dat de Kadarka ideaal is voor cépage, omdat dan het kruidige karakter volledig tot zijn recht komt.
De geschonken wijnen waren afkomstig uit vier verschillende gebieden: de Hongaarse laagvlakte (de Alföld), Eger, Villány en Szekszárd. Uit het laatste gebied komen de mooiste Kadarka's.

De proeverij
We begonnen de (blinde) proeverij met een aangename verrassing, een bijzondere witte Kadarka van Pál Mészáros (die zijn wijnen introduceerde): een aardige wijn met een klein zoetje en aangename, frisse zuren. Daarna een serie van drie zogenaamde Kadarka Siller's. De Siller is een type zeer lichte rode wijn die het midden houdt tussen een rosé en een rode wijn. De druiven worden ten hoogste 3-4 dagen ingeweekt.
De Kadarka moet jong gedronken worden, zeker binnen de drie jaar. Opvallend vond ik dat verschillende wijnhuizen uit Villány het karakter van de druif niet tot zijn recht lieten komen. We proefden soms a-typische blockbusters uit deze streek: weinig kruiden, veel te zwaar, hoogalcoholisch, met een overdaad aan zoet.
Enkele wijnen die mij opvielen:

• Frittman Kadarka 2007 (Alföld): een Bourgondisch neusje met wat animale tonen, aardbeien in de smaak met stevige kruiden, wel wat drogende tannines, maar zeer aangename wijn.
• Mészáros Pál Kadarka 2007 (Szekszárd) : honing en kruiden in de neus, in de mond rond en vol, zeer kruidig, wat salmiak, heerlijk.
• Hagymási Kadarka 2005 (!) (Eger): diepdonkerrode kleur, menthol, bramen en rozen in de neus, geconcentreerde volle wijn. Deze wijn heeft 9 maanden op vat gerijpt. Hagymási heeft op een internationale Kadarka-competitie voor deze wijn een gouden medaille behaald.
• Takler Kadarka 2007 (Szekszárd): drop en kruiden in de neus. Bedwelmende geuren: de kruiden zwieren en dansen en walsen door het glas. Ook in de smaak stevige kruiden, en wat appelstroop. Een prachtige wijn. "Alles op zijn plaats" las ik bij een beoordeling. Mijn favoriet van de avond, wat een mooie wijn!

En wat een bijzondere avond!