Furmint weetfeitje 3: wat eet je bij een furmint uit Somló?

Er valt hier in Hongarije natte sneeuw uit het witte wolkendek, dus laten we maar doen alsof het nog februari is. Ik ben jullie namelijk nog één Furmint weetfeitje schuldig. Eigenlijk twee, maar laten we deze voorlopig als de laatste beschouwen. Vandaag een antwoord op de vraag: wat eet je bij een furmint uit Somló?


Foto: tomakonyha.blogspot.hu

Karakteristieken
Wat voor een furmint uit Tokaj geldt, geldt ook voor een Somlóer. Namelijk: wat je in de wijn proeft, is bepalend voor het gerecht dat je op tafel zet. Een houtgerijpte furmint uit Somló heeft over het algemeen hoge zuren en daar moet je een gerecht bij kiezen dat ook zure smaken heeft. Denk aan een zuurkoolgerecht, en als je in Hongaarse sferen wilt blijven, töltött káposzta (gevulde zuurkool), zoals op de foto hierboven. Wat vettere gerechten en roomsauzen passen er ook prima bij. Vanwege het masculiene karakter van de wijn combineren wild, eend en gans er ook goed mee. Komt er een vegetariër bij je eten? Dat is een paddenstoelenragout een goede optie. Ach, je hebt alleen een reductief gemaakte furmint in je wijnrek liggen. Eentje van Tornai misschien? Die wijn heeft tropische vruchten in de smaak. Daarbij kunt je een ganzenbout met ananas-mangosaus serveren.
Blijft over: het dessert. Dat wordt natuurlijk een plankje met rijpe geiten- en schapenkazen. Pittig, kruidig, stevig, zout en romig. Ideaal bij een furmint uit Somló.

Soep en wijn
Over het algemeen wordt bij soep geen wijn geserveerd. Waarom? Vloeistof schenken bij een vloeistof vinden gastronomen onzinnig. Bovendien zijn er maar weinig wijnen die er goed mee combineren. Sherry of madeira, dat gaat nog wel. Ook een reductieve furmint uit Somló zou er eventueel bij kunnen passen. Maar pas op! Deze mag niet al te veel zuren hebben, hij moet wat zachter van karakter zijn.  En de soep moet stevig of romig zijn, zoals een minestrone of koolrabi-roomsoep. Heerlijk!

Furmint weetfeitje 2: wat eet je bij een furmint uit Tokaj?

Er is niet één regel voor wat je moet eten bij een bepaalde wijn. Sommige mensen proeven andere smaken dan anderen, meer zoet of zuur bijvoorbeeld. Waardoor de combinatie wijn-eten voor hen anders kan uitpakken dan voor hun tafelgenoten. Toch zijn er algemene regels mogelijk. In dit weetfeitje ga ik in op wat je kunt eten bij een furmint uit Tokaj. Met opzet niet uit Somló, omdat wijnen uit die regio heel anders van karakter zijn. Masculien, met meer alcohol, mineraliger misschien. De gerechten die je daarbij kiest, zullen dus ook anders zijn dan wanneer je een furmint uit Tokaj schenkt. In het volgende weetfeitje kom ik daarop terug.

Stel je voor
Het is Furmint Február en je krijgt drie vrienden te eten, waarvan één vegetariër. Ook dat nog. Je schenkt uiteraard een furmint en een Aszú uit Tokaj. Wat serveer je erbij? Proef de wijn in ieder geval ruim vóór het diner en vóór het boodschappen doen. Want wat je proeft in de wijn, is bepalend voor de gerechten die je maakt.

Droog
Is je furmint droog en houtgerijpt? Dan zijn er verschillende mogelijkheden. Gerookte vis, bijvoorbeeld forel of snoekbaars smaakt hier lekker bij. Dat komt door de houttonen in de wijn. Maar ook gestoomde of gegrilde vis met een roomsaus met bospaddenstoelen en peterselie combineert er goed mee. Of magere ham, met boter en brood. Gebakken paddenstoelen zijn eveneens een optie. Of anders een paté of terrine van varken. Vegetariërs kun je een paddenstoelenpaté voorzetten.
Als je peren in de wijn proeft, kun je een gerecht serveren met dezelfde smaken erin, bijvoorbeeld een perencompote. Tropische vruchten in de smaak? Overweeg dan om een een mangosaus te maken bij het eten.

Zoeter
Je furmint is niet zo droog en hij bevat duidelijk restsuikers? Dan kun je een gerecht maken met witvis en aardperen. Dat combineert vanwege de zoete smaak van de aardperen goed. Heeft je wijn echter véél meer restsuikers? Neigt hij echt naar de zoete kant? In dat geval kun je denken aan ganzen- of eendenlever, of een pastei van deze arme dieren. Een furmint met oxitonen of met een flinke body past hier ook prima bij. Of zelfs een Tokaji Aszú, wat de traditionele combi is. Voor je diervriendelijke disgenoot kun je een groentencurry maken met ananas en kokosroom.

Dessert
En dan ben je aanbeland bij het dessert. Daar hoort natuurlijk een dessertwijn bij. Proef je citrustonen of perzik in je zoete of late harvest wijn? Dan kun je een dessert serveren waar dezelfde smaak in zit, bijvoorbeeld een kwarkgerecht met wat citroen erin. Of gebakken perzik met mascarpone. Wil je een 5 of 6 puttonyos Tokaji Aszú schenken bij het dessert? Ruik en proef even. Wat neem je waar? Noten? Koffie? Tabak? Walnoten, kastanjes, vijgen of Roquefort combineren hier prima mee. En rook er tot slot een dikke Havana-sigaar bij. Onovertroffen!

Furmint Február: de Grote Proeverij

De Grote Furmintproeverij in Slot Vajdahunyad. Ik was eerst niet van plan om te gaan. De kaartjes zijn duur en de drukte is immens. Ook mijn pijnlijke tandvlees van de wijnen uit 2014 was ik niet vergeten. (Wat me eraan doet denken, dat ik binnenkort eens aandacht moet besteden aan dat rampzalige wijnjaar.)
Goed. Er viel een persuitnodiging in mijn mailbox, wat betekende dat ik mocht proeven vóór de mensenmassa arriveerde. Daarmee was de keuze snel gemaakt, ik ging toch. En ik ben blij dat ik geweest ben. Het was rustig, er was ruim tijd om met de wijnmakers te praten en de meeste wijnen deden geen pijn.

Enorme keuze
Ik schreef er al eerder over: de keuze is op dergelijke evenementen enorm. Frustrerend is, dat je niet alle wijnmakers kunt spreken en niet alle wijnen kunt proeven. Ik realiseer me dat ik Somló ook niet genoeg aandacht heb gegeven. De wijnen die ik proefde kwamen vooral uit Tokaj, een aantal bekend, sommige onbekend voor mij. 

Saai
Iemand schreef eens dat proefnotities saai zijn om te lezen. Dat heb ik in mijn oren geknoopt. Geen uitgebreide beschrijvingen dus. Ik heb zeven wijnen uitgekozen die om de een of andere reden de meeste indruk hebben gemaakt.

Garamvári Furmint Brut Pezsgő (Tokaj)
Fijn om met deze mousserende wijn te beginnen! De basiswijn is gemaakt door wijnhuis Puklus uit Tokaj, de bubbels zijn gemaakt bij Garamvári in Budafok. Citrustonen, grapefruit in de smaak, mooie zuren.

Orosz Gábor Primőr 2015 (Tokaj)
De naam zegt het al: een jonkie uit het jaar 2015. Een fruitige, lichtvoetige wijn die niet zoveel om het lijf heeft, maar dat is ook niet de bedoeling bij dit soort wijnen.

Béres Birtok Furmint 2014 (Tokaj)
Een reductief gemaakt fruitig zomerwijntje met mooie zuurtjes. Yummie uit een bereslecht wijnjaar.

Béres Lőcse Furmint 2011 (Tokaj)
Mijn favoriet van de proeverij. Deze wijn komt van oude en nieuwe wijnstokken en heeft zes maanden hout gehad.
Intense geuren van fruit, kruiden, mineralen en een pietsie hout. De wijn werd iets te koud geserveerd, maar allemachtig wat een heerlijk glas! Drop, mineralen in de smaak. Veel inhoud, vol, krachtig, mooie zuren. Je kunt er bijna op kauwen. Wonderbaarlijk genoeg stoort het hoge alcoholgehalte van 15% niet.

Zsirai Furmint 2013 (Tokaj)
Een furmint van een jong, nog redelijk onbekend wijnhuis uit Mád.
Een niet al te ingewikkelde wijn uit een uitstekend wijnjaar. Een fruitige smaak met citrus en sinaasappelschil, mineralen en goede zuren. Het fruit en de zuren lijken wel een beetje in onbalans te zijn.

Barta Furmint 2012 (Tokaj)
In de geuren rook, vuursteen en mineralen. In de smaak ook veel mineralen, en hoge zuren. Body is een tikkeltje minder dan gemiddeld. De wijn heeft wat tijd nodig, hij is aanvankelijk wat gesloten. Een heerlijk glas dat het als eetwijn uitstekend doet.

Holdvölgy Furmint 2013 (Tokaj)
Een superzachte mineralige wijn met mooie zuren en een iets meer dan gemiddelde body.

Foto's

Furmint weetfeitje 1: benaming

Omdat het Furmint Február is, besteed ik deze maand iedere week aandacht aan de furmintdruif. In dit eerste weetfeitje ga ik het hebben over de naam van dit druivenras. We gaan daarvoor terug naar 1632. Dat was namelijk het jaar dat de Hongaarse graaf Ádám Batthyány I in het huwelijk trad met de Italiaanse gravin Aurora Formentini. Wacht even! Formentini? Is dat ... ? Inderdaad. Ferdinand II, keizer van het Heilige Roomse Rijk én Hongarije, gaf het paar als huwelijkgeschenk 300 druivenstokken uit Tokaj. De adellijke dame liet ze planten in de regio Friuli-Venezia Giulia, net buiten de gemeente San Floriano. Naar hun oorsprong kregen de druiven de naam Tocai of Toccai mee. De wijn die van deze druiven gemaakt werd, werd vernoemd naar de gravin. Formentini dus. In Hongarije werden druif én wijn furmint genoemd.

Furmint Február komt eraan

Het begint met een F en het heet Furmint Február. Inderdaad, over een paar weken is het februari en staat de spannende furmintdruif weer centraal in wijnland Hongarije.
Dat de furmint vele gezichten heeft, weten we. Droog, halfdroog, halfzoet, zoet, you name it. Je kunt hierover meer lezen in mijn artikel dat ik een paar jaar geleden over dit thema geschreven heb.
Waarom zoveel aandacht? Allereerst omdat wijnkenners er in toenemende mate van overtuigd zijn dat de furmint kwaliteitswijnen voortbrengt. En last but not least: de druif wordt beschouwd als een typisch Hongaars ras.
Proeverijen, workshops, verkoopacties, diners met wijnarrangementen ... alles wordt eraan gedaan om de furmint in het zonnetje te zetten. Hoogtepunt is de Grote Furmintproeverij, die zoals altijd gehouden wordt in het Landbouwkundig Museum, Vajdahunyadvár in Budapest. Je kunt hier naar verwachting 150 furmintwijnen proeven. Dat houdt je in ieder geval voorlopig van de straat.
Ook ik zal aandacht besteden aan de furmintdruif, met in februari iedere week een weetfeitje.

De Grote Proeverij
De Grote Proeverij wordt gehouden op donderdag 4 februari 2016 van 16.00 tot 21.00 uur. Kaartjes kosten tot 2 februari 8.900 forint in de voorverkoop. Daarna wordt de prijs 9.900 forint. Op de Facebookpagina van 7. Furmint Február Kóstoló vind je meer informatie (in het Hongaars) over dit evenement.

Kreinbacher - Brut Classic (Somló)

Waarmee kun je 2015 beter uitluiden dan met een heerlijke pezsgő, een Hongaarse mousserende wijn uit Somló? In deze ieniemienie wijnregio barstte miljoenen jaren geleden een vulkaan uit. De basaltmassa die toen aan het aardoppervlak kwam, liet een bult in het landschap na. Door de vulkanische ondergrond hebben de wijnen die hiervandaan komen een bijzonder aroma- en smaakpalet. Vooral witte, stille wijnen komen uit deze regio en ... heerlijke bubbels. Met dank aan wijnhuis Kreinbacher.

Kreinbacher

Foto: Az Ihatóbb Magyarországért

József Kreinbacher is van huis uit ingenieur. In 2002 startte hij zijn wijndomein in Somlóvásárhely. Hij breidde het in de loop der jaren uit door percelen van kleine wijnboeren op te kopen en nieuwe druivenstokken aan te planten. Inmiddels hoort het wijnhuis met zijn 40 ha bij de allergrootste in de regio. Alleen Tornai is groter. Ook koopt het huis jaarlijks druiven aan die van 20 ha komen. Er wordt sterke snoei toegepast, per stok wordt een opbrengst van 1 kilo gehanteerd.
De wijngaarden zijn te vinden aan de zuidoostelijke en zuidwestelijke zijden van de Somló-heuvel. Kreinbacher werkt organisch. In de wijngaarden vind je vooral furmint, olaszrizling, hárslevelű, tramini, szürkebarát, juhfark, chardonnay en syrah. Uitgangspunt bij de productie is dat je het terroir van het gebied moet kunnen terugproeven in de wijnen.

Nieuwe architectuur

Foto: www.kreinbacher.hu

In 2011 liet Kreinbacher een hypermodern, nieuw gebouwencomplex neerzetten: een kelder met verwerkingsruimte, een champagnekelder en een klassehotel met 16 kamers. Het ontwerp was van de hand van Dezső Ekler.

De kelder en de verwerkingsruimte liggen in een flauwe heuvel, ingebed in het landschap. De champagnekelder met zijn hoekige vorm steekt nadrukkelijk boven het terrein uit. Sinds 2014 komen de mousserende wijnen uit deze champagnekelder.


Mousserende wijnen

Hoe zat het ook alweer met de méthode traditionnelle bij productie van mousserende wijnen?
Een korte uitleg. De basis van een champagne of een mousserende wijn is een stille wijn, die we de basiswijn noemen. Bij het bottelen van deze wijn wordt er een oplossing van suiker en gist toegevoegd. De fles krijgt een speciale kroonkurk en de wijn ondergaat een tweede gisting, dit keer dus op fles. Deze fase kan maanden duren. Door regelmatig draaien zakt het bezinksel van de tweede gisting naar de hals van de fles. Dan wordt de hals van de fles bevroren, de kroonkurk verwijderd, waarna het bevroren bezinksel uit de fles schiet. Soms met een opwindende, ambachtelijke knal, of anders met een ontluisterende, geïndustrialiseerde zucht van een machine. Hierna wordt de wijn aangevuld met een mengsel van suiker en mousserende wijn. De hoeveelheid suiker in deze zogenaamde dosage bepaalt het smaaktype van de wijn: van zeer droog tot zoet. Hierna krijgt de mousserende wijn zijn definitieve kurk en de wijn ondergaat een laatste rijping.

Failure
De basiswijnen van Kreinbacher bestaan hoofdzakelijk uit furmint. De mousserende wijnen worden gemaakt onder aanwijzingen van een champagnemaker en een keldermeester uit de Champagnestreek. Kreinbacher maakt mousserende wijnen in de drie droogste zoetheidsgraden Brut Nature, Brut en Extra Dry. Ze krijgen minimaal 22 maanden flesrijping, maar meestal 24 tot 36 maanden.
De resultaten mogen er zijn. In 2015 nam het wijnhuis voor de eerste keer deel aan de Champagne and Sparkling Wine World Championship in Groot-Brittannië. Daarbij won de Prestige Brut zilver. De Extra Dry en Brut Classic kregen brons, wat volgens mij een mooi resultaat genoemd mag worden, maar helaas ... volgens het reglement geldt brons als een failure, want de organisatie vindt alleen zilver en goud goed genoeg. Soit! Straf mij maar met een paar dozen van deze failure!

Proefnotities

En dan nu naar de Brut Classic van Kreinbacher.
Deze mousserende wijn is gemaakt van 85% furmint en 15% chardonnay. De dosage was 10 gram per liter. Daarna heeft hij 22 maanden flesrijping gehad.
In het glas zien we fijne bubbeltjes.
De neus is ingetogen met geuren van appel en citrus.
In de smaak grapefruit, limoen, citroenschil, een pietsie geroosterd brood, kruidnagel en mineralen. De wijn is lekker droog, maar niet beendroog, met een fris zuurtje en een zacht bittertje. De afdronk is lang.

Tot slot
Heerlijk! deze Brut Classic van Kreinbacher. Niet voor niets drink ik hem niet alleen met Oudjaar, maar ook als aperitief in een restaurant, of als ik vind dat ik iets te vieren heb. Familie of vrienden onthaal ik tegenwoordig ook met deze mooie pezsgő. En natuurlijk was hij ideaal om het jaar 2015 uit te zwaaien en het nieuwe jaar welkom te heten.
Bortársaság verkoopt de Brut Classic voor 3.700 forint / circa 11,65 euro, wat een uitstekende prijs-kwaliteitverhouding is.
In Nederland verkoopt Dovin deze wijn voor 19,95 euro.

Proeverij: Tokaj Grand (slot)

Sfeerbeeld met een knipoog

Hier was het nog rustig.

Ik kijk mijn ogen dikwijls uit op Hongaarse wijnproeverijen. Veel vrouwen dossen zich exuberant uit. Ze dribbelen op stiletto's door de zalen, dragen wijduitwaaierende galajurken of minirokken met glittertopjes. Vaak denk ik dan dat ik op een filmpremière beland ben. Totdat ik bepaalde mannen in het oog krijg. Zij doen minder hun best en verschijnen in spijkerbroek en houthakkershemd. Voor hen is dat genoeg. Zij zijn namelijk van zichzelf al interessant, waardoor ze lange, boeiende, echt unieke gesprekken kunnen voeren bij de wijnmakers. En de rijen achter hen alsmaar langer en langer worden. Zodat het soms enorm dringen is bij de proeftafels.

Waarbij we zijn terechtgekomen bij iets wat mensen kijken heet. Het is een leuke kant van proeverijen als de Tokaj Grand. Minder leuk is echter de grootsheid van zo'n evenement. 70 wijnmakers die gemiddeld drie wijnen serveren. Je moet dus keuzes maken, je kunt niet alles proeven. Voor mij was dat het enige bezwaar aan de Tokaj Grand-proeverij: het gevoel veel gemist te hebben.

Teleurgesteld
Ik moest het dus doen met een beperkt aantal wijnen. Eerlijk gezegd vielen sommige geproefde wijnen tegen: te dun, te zuur, te weinig zuren, te weinig inhoud, onaangenaam oxidatief. Lag dat aan mij? Nee. Terugkijkend in mijn notities zie ik dat dat vooral sloeg op de geschonken furmints uit 2013. Die waren gewoon nog te jong. Veel medebezoekers klaagden bij Furmint Február 2015 al over te jonge wijnen. Over dagenlang pijnlijk tandvlees. Niet vanwege verkeerd tandpastagebruik, maar vanwege de harde zuren. Ook ik had daar toen last van. Mijn indruk is dat een aantal wijnen op de Tokaj Grand eveneens door hun jeugdigheid niet tot hun recht kwamen. Uiteraard gold dat niet voor alle wijnen. De mooiste heb ik hieronder beknopt beschreven.

Favorieten
Hétszőlő - Furmint Selection 2012
In de neus citrus, tropisch fruit en wat mineraliteit.
In de smaak groene appel, tropische vruchten, citrus en peren.
Body is gemiddeld. Olieachtig in de mond. De wijn heeft een lekker zuurtje. De afdronk is langer dan gemiddeld.
Geen topwijn, maar zeker niet slecht.

Erzsébet Pince - Birtok Furmint 2012
Een mooie wijn die komt van druiven uit verschillende wijngaarden van het domein ("Birtok"), waaronder de Zafír en de Király.
Een lichte oxytoon in de smaak die mij een ietsiepietsie stoort. Verder kweepeer en een toets van honing. Een elegante wijn met mooie zuren.

Erzsébet Pince - Zafír 2012
Een cuvée van 50% furmint en 50% hárslevelű, afkomstig uit de wijngaard met de naam Zafír.
Zeer mineralig. Aanzienlijk minder fruit dan hun bovenstaande furmint. Ik proef een subtiel zoetje van golden delicious. Middelmatige body. Een mooi glas wijn met fraaie zuren.

Gizella - Szil-völgy Hárslevelű - Furmint Cuvée 2013

Foto: www.gaultmillau.hu

De verhouding in deze cuvée is ook 50% furmint en 50% hárslevelű.
Bedwelmende geuren in het glas. Veldbloemen, peer, appel en mineralen.
Goede balans. Een pietsie restsuikers in de smaak met subtiele zuren. Mineralen, appel en honing. Lange afdronk. Een volle, geconcentreerde wijn. Voor mij de favoriet van de proeverij.

Oremus - Mandolás Furmint 2012 
Een mineralige neus. In de smaak mineraliteit, perzik en wat geconfijte vruchten. Geen wijn die overloopt van het fruit, de mineraliteit overheerst. Een goede, middenklasse wijn. Pittig met mooie zuren. De 13,5% alcohol vind ik iets te veel voor deze wijn.

Aszú
Bijzonder vond ik de sfeervolle Aszú-zaal, waar je tegen betaling zelfstandig en in grote stilte zelfgekozen aszú-wijnen kon proeven die door een sommelier werden geschonken. Een heerlijke plek buiten het drukke wijngedruis.

Hier proefde ik twee wijnen, die de aardbol weliswaar niet op zijn grondvesten deden schudden, maar toch zeker niet slecht waren:

Royal Tokaji - Tokaji Aszú 6 puttonyos "Nyulászó" 2008Een cuvée van furmint en hárslevelű, in welke verhouding is onbekend.
Veel honing in de smaak, sinaasappelschil, walnoot, tabak en vanille.
161 g/l restsuikers. Een beetje meer zuren zou hem niet misstaan.

Sauska - Tokaji Aszú 6 puttonyos 2003
In de smaak kweeperen, abrikozen, karamel en wat hout. Ik bespeur ook een oxitoontje.
Ook deze wijn heeft naar mijn smaak een pietsie te weinig zuren, waardoor hij ietwat log overkomt.

Tot slot
Een karige oogst aan goede, droge wijnen, ik geef het toe. Maar dat kan, behalve de jeugdigheid van de wijnen, ook met mijn keuze te maken hebben. Ik wilde deze keer eens geen Szepsy, Demeter of Orosz Gábor proeven. Het heeft me ook iets opgeleverd. Hárslevelű heeft mijn interesse gewekt. Daar ga ik de komende tijd beslist meer van proeven.

Proeverij: Tokaj Grand (1)

Het team van Winelovers is goed bezig. Deze organisatie organiseert topproeverijen om wijnland Hongarije extra aandacht te geven. Met als uitgangspunt de druiven en wijnen die Hongarije internationale erkenning zouden kunnen geven. Furmint Február kennen we natuurlijk al, net als Olaszrizling Október. Dit jaar is daar Tokaj Totally True aan toegevoegd. Nee, grapje. Dit keer geen alliteratie. Tokaj Grand is de echte naam van het evenement dat door Winelovers wordt georganiseerd. Het omvat allerlei activiteiten die in de maand maart plaatsvinden in Hongarije. Thematische proeverijen, speciale wijnarrangementen en ... de grote Tokaj Grand-proeverij die afgelopen zaterdag in Hotel Corinthia in Budapest gehouden werd. Tijdens deze proeverij schonken 70 wijnhuizen droge en late harvest wijnen en aszú-dessertwijnen. Ook werden er acht master classes gehouden. Ik nam deel aan een master class en was bij de proeverij. Een verslag in twee delen.

Tokaj
We hebben Furmint Február, waarom nou ook nog iets met Tokaj? Er zijn meerdere redenen voor. Tokaj-Hegyalja is het belangrijkste Hongaarse wijngebied. De afgelopen twintig jaar is er veel veranderd in deze regio. Kreeg je vroeger een overgeoxideerd, vies ruikend bruin goedje van een bekend wijnhuis in je glas onder het mom van "droge furmint", tegenwoordig kunnen de goede, droge furmints elegant, masculien, vol en/of lichtvoetig zijn. Maar Tokaj is niet alleen furmint, dat weten we. Tokaj is ook hárslevelű, sárgamuskotály, en dat in vele varianten, tot late harvest en Tokaji Aszú toe. Winelovers wil graag dat wijnliefhebbers met al deze aspecten van de wijnregio kennismaken.

Master class



Ik begon mijn bezoek aan de Tokaj Grand-proeverij met een master class onder leiding van András Horkay AIWS (Associate member of Institute of Wines and Spirits). De titel van de workshop was "De droge wijnen uit Tokaj en hun buitenlandse concurrenten". Het geeft aan waar Hongarije graag heen wil met zijn Tokajers: wereldwijde erkenning.
Doel was om te kijken hoe de hárslevelű en furmint uit Tokaj zich verhouden tot andere wijnen in de wereld. Geen eenvoudige taak. De furmint wordt weleens vergeleken met de chenin blanc, maar waarmee moet je de hárslevelű vergelijken? Vanwege het lindebloesem-achtige karakter misschien met een meursault? Of een riesling? Helaas. Deze vlieger ging niet op in onze master class.

De geproefde wijnen
Allereerst proefden we een hárslevelű naast drie buitenlandse wijnen.
1. Gizella Pince - Barát Hárslevelű 2013
2. Santa Margherita - Pinot Grigio 2014
3. Matua - Sauvignon Blanc 2014
4. Pascal Jolivet - Sancerre Blanc Clos du Roy 2013

Wow! De eerste wijn, die van Gizella, was een mooie binnenkomer. Een fluwelige wijn, boterig, mineralig, vol, rond. In de smaak citrus en sinaasappel. Mooie zuren, een lange afdronk. Samen met nummer 4 favoriet van de deelnemers. We begrepen niet zo goed wat nummer 2 en 3 in de reeks deden. Een superslanke pinot grigio en een zeer aromatische sauvignon blanc uit Nieuw-Zeeland. Sloeg nergens op. De Sancerre paste vanwege zijn mineraliteit het meest bij de hárslevelű.

Daarna een furmint naast drie andere (buitenlandse) wijnen.
1. Balassa - Thurzó Furmint 2013
2. Bott Frigyes - Rajnai Rizling 2013
3. Montes Alpha - Chardonnay 2013
4. Maison deux Montille - Bourgogne Blanc 2012

De furmint van Balassa was een rijpe wijn, vol, robuust, met veel extracten. Veel fruit en nogal wat restsuikers in de smaak, hoog alcoholgehalte. Een mooie wijn, maar laat ik de bourgogne van het biodynamische Maison deux Montille nou net mooier vinden. Elegant, zuiver, rijpe witte vruchten, een beetje kruiden, fluwelig, mooie zuren. Een lange, lange afdronk. Potdorie, lekker! noteerde ik. Waarbij ik moet opmerken dat het karakter van de bourgogne heel anders was dan die van de furmint. En er waren proevers die de furmint mooier vonden.
De wijnen van Bott en Montes vonden we niet zo in de serie passen. De riesling had veel restsuikers en de Chileense wijn had veel tropische vruchten in de smaak naast overdadig houtgebruik.

Vergelijken
Terwijl ik dit schrijf, vraag ik het me af: waarom zouden we een hárslevelű en een furmint moeten vergelijken met een buitenlandse druif? Om de herkenbaarheid te vergroten? Is het typische karakter van deze Hongaarse druiven niet wat de wijnen zo bijzonder maakt? Gaat het misschien om de erkenning in het buitenland? En zo ja, moet er dan misschien niet iets gedaan worden aan de marketing van Hongaarse wijnen?

In deel 2, het laatste deel, proefnotities van de grote proeverij.

(wordt vervolgd ...)

Furmint proeven in Detroit: Affinitás 2012 (Tokaj)

Het is februari, dus drinken we furmint. En niet alleen in Hongarije, maar ook in de VS. Op het vliegveld van Detroit, om precies te zijn. Ik was afgelopen dinsdag onderweg naar het ijskoude noorden van Amerika en viel met mijn neus in de boter. Een Hongaarse wijn, wie had dat durven dromen?

VinoVolo

Mijn aansluiting in het winterse Detroit had drie uur vertraging. Wat doe je dan als wijnliefhebber? Natuurlijk ga je dan naar VinoVolo, een fantastische wijnbar op het vliegveld. Rustige plek, heerlijke hapjes. Het nieuwste boek van Joris Luyendijk onder handbereik. Tot mijn grote verbazing stond er een Hongaarse furmint op de wijnkaart. Affinitás heette de wijn. Of was dit de naam van het wijnhuis? Ik had er nog nooit van gehoord. Van het etiket werd ik ook niet veel wijzer. 
De wijn wordt geïmporteerd door Boutique Wines uit Philadelphia, maar ook hun website hult zich in nevelen. Zoveel vaagheid maakte me natuurlijk achterdochtig, maar toch wilde ik de wijn een kans geven. Het is tenslotte februari en dan drinken we furmint, nietwaar?

Productiewijze
Inmiddels heeft de importeur me laten weten dat de Affinitás een blend is van 85% furmint en 15% hárslevelű. De wijnstokken zijn 30 jaar oud en staan op een vulkanische bodem. De druiven komen van verschillende wijngaarden, zijn handgeplukt en hebben gegist in RVS tanks. Zo'n 20% van de furmint heeft op eikenhouten vaten van een jaar oud gerijpt, waarvan zes maanden sur lie. De rest van de furmint heeft - net als de hárslevelű - in RVS tanks gerijpt, om later gemengd te worden.
Maar wie doet dit allemaal? Ik weet het nog steeds niet. 

Proefnotities

De kleur van deze wijn is licht citroengeel.
De geur is intens. Ik ruik perzik in mijn glas, verder peer, appel, ananas, sinaasappelschil en wat mineraliteit.
De wijn heeft een medium body, met een enigszins olieachtige structuur in de mond. Ik proef perzik, limoen, kruiden en een pietsie honing. 
De wijn heeft lekkere, frisse zuren. Iets minder aangenaam vind ik het oxitoontje, dat gelukkig zeer subtiel is. De afdronk is gemiddeld lang.
Kortom: een prettige middenklassewijn is het, wat VinoVolo in Detroit serveert.
De prijs die de wijnhandel in de VS berekent, is omgerekend ongeveer 12,50 euro per fles.

Királyudvar - Tokaji Pezsgő Henye 2009 (Tokaj)

Italië heeft zijn Prosecco, Spanje zijn Cava, Frankrijk zijn champagne. En wat heeft Hongarije? Zijn pezsgő natuurlijk. Afgelopen maandag proefde ik de Henye Pezsgő van wijnhuis Királyudvar uit Tokaj. Samen met mijn medecursisten van de opleiding WSET Level 3 die ik sinds kort volg. We proefden hem in een reeks mousserende wijnen en champagnes. En we waren zeer content. 

Geschiedenis in een notendop

Királyudvar bevindt zich in het dorpje Tarcal, bijna middenin de regio Tokaj-Hegyalja. De naam betekent in het Nederlands zoiets als 'koninklijk hof'. Dat het wijnhuis zo heet, is niet toevallig. In de 11e eeuw leverde Királyudvar wijnen aan het Hongaarse hof. Veel later, in de 18e eeuw was het domein zelfs twintig jaar lang koninklijk bezit. Na de Eerste Wereldoorlog kwam het wijnhuis in handen van het Tokaj Onderzoeksinstituut voor de Wijnbouw en Oenologie. Toen het communisme voet aan wal zette in Hongarije, vlak na de Tweede Wereldoorlog, raakten het domein en de wijngaarden in verval.

Tegenwoordig

Tarcal

Anthony Hwang is een Filippijnse Amerikaan die eind vorige eeuw zijn hart verloor aan Tokaj. Hij kocht in 1997 Királyudvar op en liet het vervallen domein restaureren in de 16e eeuwse toestand. Er kwam ook een moderne verwerkingsruimte. Handig was natuurlijk dat Hwang ook wijnhuis Huet in Vouvray, in de Loire, bezat. De ervaring die hij daar opgedaan had, kon hij meenemen naar Királyudvar. Bij het Franse wijnhuis wordt sinds 1989 volgens de biodynamische principes wijn gemaakt. Het kan niet anders dan dat Királyudvar langzaamaan die principes aan het overnemen is. Tot nu toe wordt op 15 van de 45 hectare biodynamisch gewerkt, op de overige 30 hectare nog organisch. De bedoeling is dat alle 45 ha die Királyudvar bezit, in de toekomst biodynamisch bewerkt wordt. De druiven die je in de wijngaarden vindt, zijn furmint, hárslevelű (Lindenblättriger) en sárga muskotály (muscat lunel). 

Proefnotities

Deze mousserende wijn, oftewel pezsgő, is gemaakt van 87% furmint en 13% hárslevelű. De druiven komen van het perceel dat Henye genoemd wordt. De gisting van de basiswijn heeft plaatsgevonden in houten vaten van 500 liter. De tweede gisting heeft in de fles plaatsgevonden. Bijzonder is dat de dosage bestond uit een 6 puttonyos Tokaji Aszú uit 2002. (Dosage is de suiker die toegevoegd wordt aan een champagne nadat het bezinksel uit de flessenhals verwijderd is.) De mousserende wijn heeft 12 maanden flesrijping gehad.
De kleur van deze Henye Pezsgő is licht citroengeel en de mousse zeer fijn, de bubbeltjes zijn nauwelijks zichtbaar. In de neus amandel, walnoot, appel, peer en een pietsie gist. In de smaak ook wat gist, appel, peer en een beetje mineralen. De mousse is ook in de mond zeer fijn. Een romige pezsgő die een ietsiepietsie restsuikers bevat en daarmee in de categorie Brut valt. Volstrekt in balans, met een meer dan gemiddelde body. Een meer dan gemiddeld lange afdronk met citrustonen in het staartje.

Tot slot
We proefden deze Henye Pezsgő in een reeks die verder uit niet Hongaarse, mousserende wijnen bestond. Hij hield goed stand tussen zijn concurrenten.
Deze mousserende wijn van wijnhuis Királyudvar is te koop bij wijnhandel Terroir Club in Budapest voor 7.990 forint / circa 26 euro.
Voor zover ik weet, is hij in Nederland of België niet te koop.

Wijnproeverij: Spiegelberg (Somló)

Begin deze maand was ik op een wijnproeverij in chocolade- en wijnbar vinoWonka in Budapest. Thema van de avond was wijnhuis Spiegelberg uit Somló. Ik proefde negen wijnen, die door de wijnmaker zelf werden toegelicht. Er was ook gezorgd voor een literaire noot. De auteur Lajos Ambrus las voor uit zijn eigen werk "Mijn wijnberg", dat de wijnregio Somló als thema heeft. 

Somló
Het wijngebied Somló doet het hart van veel wijnliefhebbers sneller kloppen. Het is een kleine, lieflijke regio. De druivenstokken staan op een basaltheuvel die patsboem uit het landschap oprijst. De regio is een lappendeken van percelen die vaak niet groter dan 1 ha zijn. De eigenaren zijn wijnboeren die er alleen in het weekend zijn. Daarnaast zijn er natuurlijk ook de professionele en grootschalige wijnbedrijven. István Spiegelberg is een van de weinige wijnboeren die permanent op de berg wonen. 

István Spiegelberg

István Spiegelberg, door velen Stephan genoemd, is in Duitsland geboren en opgegroeid. Zijn vader was Duitser, zijn moeder is Hongaarse. Hij spreekt vloeiend Duits én Hongaars en komt al van jongsafaan in het gebied. De regio kent hij op zijn duimpje. De man is sinds een jaar of tien actief in de wijnbouw. Eerst hobbymatig, later beroepsmatig. In 2007 zegde hij zijn baan als tester bij BMW op en vestigde hij zich permanent in Somló.
Zijn domein is nu 2 ha groot en bevindt zich op zo'n 200-220 meter hoogte op de Somló-berg. Daar waar zijn druiven staan, waait het altijd en dat is fijn. Druivenziekten maken zo immers minder kans. In Spiegelbergs wijngaarden staan furmint, juhfark en olaszrizling (welschriesling) op 1 ha, en jonge stokken van chardonnay en hárslevelű eveneens op 1 ha. Dit jaar heeft hij voor de eerste keer hárslevelű geoogst. De wijnmaker wil in de toekomst wijnen maken die minder zuren bevatten dan in de regio gebruikelijk.

Geproefd
Wijnen uit Somló hebben altijd een paar jaar nodig voordat ze op dronk zijn. Toch begonnen een paar van Spiegelbergs jonge wijnen al mooi in vorm te komen. Hieronder de wijnen die de meeste indruk maakten.

Furmint 2012 

Deze wijn is volgens een nieuwe stijl gemaakt, met minder alcohol dan gebruikelijk.  
In de neus amandelen, abrikoos, perzik en mineralen.
In de smaak amandelen, abrikozen, grapefruit, sinaasappel, een beetje drop, wat lime en mineralen.
De wijn heeft niets van de blockbusters die we gewend zijn uit Somló. Geconcentreerd, mooie zachte zuren en bitters. De structuur is olieachtig en dik, boterig en vet. Een lange afdronk. Een prachtig glas.

Olaszrizling 2012
Een koekoeksei in de reeks. Omdat hij minder zuren heeft dan wettelijk toegestaan, mag deze wijn niet de beschermde naam "wijn uit Somló" dragen. Het is dan ook een "wijn uit Transdanubië".
De wijn heeft 8 maanden houtopvoeding gehad, pas over een jaar toont hij zijn ware karakter.
Een geur van amandelen en perzik. 
De smaak is wat gesloten. Ik proef een weinig fruit van witte steenvruchten en verder vooral bitters. De zuren zijn inderdaad minder dan normaal, maar heel storend is dat niet. De afdronk is lang, met mineralen en veel bitters.

Juhfark 2012
De juhfark is een moeilijke druif die karakteristiek is voor Somló. Hij is erg gevoelig voor rotting. De vruchtjes groeien in dichte trossen en verdrukken elkaar. Regen is funest voor deze variëteit. En dan hebben de druifjes in het binnenste van de trossen ook nog eens de neiging om aan het einde van de rijpingstijd te knappen. Je vraagt je bijna af hoe er van deze druif überhaupt wijn gemaakt kan worden.
In de neus is deze wijn wat gesloten, ik ruik mineralen en wat vuursteen.
Ook de smaak is ietwat gesloten, met een pietsie abrikozen. Ik proef verder vooral mineralen en wat peperigheid. Een dikke wijn. De afdronk is lang met stevige zuren.
De wijn heeft nog wat tijd nodig.

Juhfark 2011
In de neus oxidatieve tonen, mineralen en meloen.
De wijn heeft in de smaak een uitgesproken zouttoets, verder mineralen en amandelbitters. Citrustonen in de afdronk.
Deze juhfark is wat slanker dan die uit 2012, de afdronk is ook wat korter. Een mooie, boterige wijn met zachte zuren. 

Furmint 2011 (bâtonnage & sur lie)
Deze furmint heeft 20 maanden sur lie gerijpt en bâtonnage gehad.
Intensieve geur van geroosterde noten, een vol en rijk aroma.
In de smaak, die iets minder intensief is, nadrukkelijke houttonen en sinaasappel. De wijn is romig en masculien. Superlange afdronk. Een mooie eetwijn met fraaie zuren en zachte bitters.

Olaszrizling 2009
De wijn bevat 10 gram restsuikers. 
In de neus oxidatieve tonen, zoethout, salmiak, vuursteen, zout en drop.
In de smaak amandelen en een pietsie jodium. 
Een vette, volle, zware wijn. Masculien, met een hoog alcoholgehalte. Een eetwijn. De restsuikers vond ik niet passen bij de wijn, en hij zou wat meer zuren mogen hebben.

Welke wijnen proefde ik nog meer?
Olaszrizling 2011
Nászéjszakák bora 2008
Nászéjszakák bora 2011

Tot slot
 "Ik heb geen verstand van wijnmaken", zei Spiegelberg aan het begin van de avond. Onwillekeurig moet ik daarbij aan de verzekeringsman uit de reclame van Victoria Vesta denken. Die was een kei in alles en had toch "meer verstand van verzekeren". Waarmee ik maar wil zeggen: Spiegelberg kan wel degelijk wijn maken, zijn wijnen horen bij de top van Somló.

Sfeerbeelden