Wijnweekend in Villány: Heumann (slot)

We hadden met Erika een bezoek ingepland aan wijnhuis Heumann in Siklós, maar om verschillende redenen moesten we onze planning wijzigen. We besloten de zondagmiddag dan maar open te laten en te kijken waar we zouden uitkomen. Achteraf bleek dat een gouden greep. Toen we 's morgens op een terrasje zaten, viel mijn blik plotsklaps op het proeflokaal van Heumann. Aan de overkant van de straat nota bene! Subiet regelde ik voor die middag een lunch annex wijnproeverij.
Terug van Kvassay stond de deur bij Heumann open en toen zag ik haar: Evelyne Heumann. Ik rende op haar af en riep "jij bent Evelyne!". Verbazing alom. Tja, wist zij veel wie ik was, we hadden tot dan toe alleen maar gemaild en gebeld met elkaar.
Die middag proefden we met Evelyne zes wijnen op haar terras in Villány. We spraken Hongaars. Want bescheiden als ze is, ontkent ze het, maar Evelyne spreekt perfect Hongaars. Barbara schonk met veel kennis van zaken de wijnen in. Ze vond het goed dat we rondkeken in de kelder, waar oude wijnflessen lagen. Opgeslagen door de vorige eigenaar van het pand. Het waren flessen van dorstige vaders uit Nederland. Of zonen, daar wil ik vanaf zijn.

Evelyne en Erhard Heumann


Foto: www.heumann.com

Evelyne en Erhard Heumann zijn een Zwitsers-Duits echtpaar. In 1995 kochten ze in Villány een wijngaard die beplant was met portugieser-druivenstokken van 40 jaar oud. Het begon allemaal als een hobby. Maar ze plantten ook andere druiven aan en maakten steeds meer wijn in verschillende stijlen. Hun ambitie groeide, ze wilden kwaliteit. Uiteindelijk namen ze de grote stap en maakten ze van wijnmaken hun beroep. De oude wijngaard werd opnieuw beplant en ze lieten een heuse wijnkelder bouwen. Inmiddels maakt wijnhuis Heumann kwaliteitswijnen, die ook nog eens zeer aangenaam geprijsd zijn. De Lagona 2012 kost bijvoorbeeld 2.400 forint in de Hongaarse wijnhandel, dat is ongeveer 8 euro.
In 2008 studeerde zoonlief in Zwitserland af als wijnmaker. Hij verleent tegenwoordig technische ondersteuning en zal later het wijndomein van zijn ouders overnemen.
Heumann werkt naar eigen zeggen wel biologisch, maar is niet gecertificeerd. Er worden bijvoorbeeld geen chemische bestrijdingsmiddelen gebruikt in de wijngaard.

Het domein


Foto: www.heumann.com

Wijndomein Heumann is ongeveer 10 ha groot. De wijngaarden zijn te vinden in Siklós en aan de zuidwestkant van de Villány-bergketen. De bodem is over het algemeen löss- en kleihoudend, hier en daar gemengd met kalksteen en dolomiet. 90% van de wijngaarden heeft de premium-status, wat inhoudt dat er per hectare minstens 5000 stokken zijn aangeplant. In de wijngaarden van Heumann is de beplantingsdichtheid echter veel hoger, 7000 stokken per ha.
Ze telen witte en rode druiven: chardonnay, rajnai rizling, tramini en kékfrankos, cabernet franc, cabernet sauvignon, merlot en syrah. Er wordt sterke snoei toegepast, de opbrengst per stok is maximaal 1-1,5 kg.
De witte wijnen en de rosés worden reductief gemaakt. De rode wijnen ondergaan een malolactische gisting op RVS en rijpen 12-14 maanden op derde- of vierdehands barriques of op houten vaten van 500 liter. Vooral kékfrankos, merlot en syrah hebben baat bij de grote vaten, er blijft meer van hun fruitigheid behouden.

De geproefde wijnen

We proefden 6 wijnen bij Heumann: twee witte, een rosé en drie rode. Hieronder de beknopte proefnotities.

Eric's Dream 2014
Een cuvée van rajnai rizling, olaszrizling en chardonnay.
In ons glas een geur van abrikozen en wat mineraliteit.
We proeven fruit van citrusvruchten, abrikozen, verder mineralen en een beetje amandel.
Een volle wijn, lekker fris met mooie zuren en een gemiddelde afdronk. Een van mijn favorieten.

Rajnai rizling 2014
In de neus mineralen en wat petrol.
In de smaak citrustonen en ook wat petrol.
Een elegante, slanke wijn met frisse zuren en een lekker bittertje.
Erika en ik vonden dit een erg mooie wijn.

Rosé 2015
Een cuvée van 70% kékfrankos en 30% merlot.
Een fruitige rosé met in de smaak vooral aardbei. De wijn heeft een zoetje. Hij is voor wijndrinkers die van een zachtere rosé houden. Persoonlijk vind ik dat-ie wat meer zuren zou mogen hebben.

Lagona 2012
Een cuvée van 50% cabernet franc, 40% merlot, en de rest cabernet sauvignon en kékfrankos.
In de neus veel fruit van zwarte bes, bramen en kaneel.
De smaak is fruitig, met vooral bramen en bessen in de smaak. De afdronk is iets langer dan gemiddeld. De wijn is vol, fruitig, fluwelig, rond en absoluut in balans. Gewoon een heel mooi glas. De 14,5% alkohol stoort totaal niet. Hij glijdt zo naar beneden, zoals de Hongaren zeggen. De wijn kreeg dit jaar 90 punten in de maart-editie van het wijnblad Decanter. Tijdens Borjour 2016 was dit mijn favoriet. Een memorabele wijn.

Kékfrankos Réserve 2012
Deze blaufränkisch heeft 12 maanden gerijpt op gebruikte barriques.
De neus is beslist kruidig, met ook wat zwarte bes.
We proeven veel fruit van bramen, zwarte bes en kersen.
We vinden dit een pittige wijn, met mooie zuren en rijpe tannines. Elegant.
De Hongaarse krant Népszabadság heeft hem in 2015 tot de beste wijn van het jaar verkozen.

Cabernet franc 2011
Cabernet franc is helemaal op zijn plaats in Villány. Net als in Bordeaux wordt hij meestal gemengd met cabernet sauvignon en merlot. Gelukkig zijn er steeds meer wijnmakers die dat niet doen, die de druif als solist inzetten. En niet alleen in de Loire bijvoorbeeld, maar ook in Villány. Heumanns Cabernet franc is een mooi voorbeeld van een cépage gemaakt van deze druif.
Intense geuren van fruit en overweldigende bosgeuren.
Rijp, donker fruit in de smaak. Sappig, rond, geconcentreerd en in balans.
"Helemaal goed" vonden Erika en ik. Het was een prachtige afsluiter van ons wijntripje naar Villány.

Wijnweekend in Villány: Wassmann (1)

In april toog ik op een vrijdagochtend met mijn nicht Erika naar de wijnregio Villány. We wilden natuurlijk wijnen proeven, maar ook wijnhuizen bezoeken die niet in het overbekende stadje Villány liggen. De eerste middag brachten we door in Abaliget, bij Maria en Marco van Harmony Center. Na een schandalig lekkere lunch bij dit sympathieke stel reisden we door naar Pécs, waar we bij ons diner een heerlijke Kékfrankos Rosé 2015 van Dúzsi dronken. Zaterdag trokken we het wijngebied in en bezochten de wijnhuizen Wassmann en Vylyan. Zondag brachten we door in het plaatsje Villány, bij Kvassay en Heumann. Om jullie niet te overdonderen met te veel informatie, bespreek ik de komende dagen steeds één wijnhuis. Een verslag in vier delen.

Wassmann



Een wijntripje door Villány vraagt om een uitgekiende planning als je ook andere plaatsen dan Villány wilt bezoeken. Vanwege het zerotolerantiebeleid is vervoer per eigen auto of huurauto uitgesloten. Treinen en bussen rijden niet altijd op gunstige tijden, maar gelukkig zijn er taxi's om je uit de brand te helpen. Zelfs in Villány. Zo kwamen we ook in Pécsdevecser, waar we Wassmann bezochten. Over dit bijzondere, biodynamische wijnhuis schreef ik eerder een uitgebreid artikel. Het was geweldig om Susann Hanauer en Ralf Waßmann nu persoonlijk te spreken. We proefden aan de eetkamertafel met Susann en spraken Duits, Hongaars en Engels met elkaar, terwijl Ralf in een van de wijnkelders in het dorp wijnen aan het bottelen was.

Waarom al die moeite?
Preparaten, stand van de hemellichamen, het Demeter-keurmerk. De vraag brandde al een tijdje op mijn lippen. "Waarom al die moeite om biodynamische wijnen te maken?" Susann wond er geen doekjes om. "Echte kwaliteitswijnen kun je alleen maken als je de biodynamische principes volgt. De liefde voor de natuur is daarbij leidraad voor ons. Wij willen wijnen maken die je echt raken, en dat kan alleen als je zo werkt. Bovendien zorgen de preparaten voor het leven in de bodem, voor een gezonde bodem. Voor humus, die nodig is voor een goed immuunsysteem van de druivenstokken. Normaal wordt de grond in de landbouw uitgeput, bij ons is dat niet aan de orde". Hun inzet loont. Niet alleen vaart de natuur wel bij hun inspanningen, ook worden hun wijnen de hemel ingeprezen. Inmiddels is het domein bekend en hoeven ze niet meer te leuren met hun wijnen, vertelde onze gastvrouw. De wijnhandel wil hun wijnen tegenwoordig maar al te graag in de schappen hebben.

Wijnen



Zoals op de foto te zien, heeft Wassmann een breed palet aan wijnen. Maar ... die hebben een lange rijpingstijd nodig, vaak meer dan een jaar. Ook is het domein niet groter dan 2 ha, waardoor veel al is uitverkocht. Niet alleen in hun eigen kelder, maar ook bij Terra Hungarica, die hun wijnen aan de consument levert. Slechts een paar van de wijnen zijn nu echt op dronk. Erika en ik proefden er een viertal, die ik hieronder beknopt heb beschreven.

Proefnotities

Welschriesling 2014
Deze olaszrizling is een prachtige binnenkomer: een heerlijke wijn uit een slecht wijnjaar. Ik geloof mijn smaakpapillen niet. Hier zou ik zo wel een doos van willen. Reductief gemaakt. Perzik, kruiden en wat bloemigheid in de neus. In de smaak kruiden, mineralen, en zelfs wat laurier. Mooie, zachte en frisse, elegante zuren. Een mondvol wijn. 12,5% alcohol en toch voldoende pit. De afdronk is langer dan gemiddeld.

Karlotta 2013



Deze wijn is genoemd naar de tante van Susann. Oorspronkelijk zou hij de naam Charlotte Cuvée meekrijgen, maar die naam was helaas al geclaimd. Een blend van 50% olaszrizling en 50% chardonnay. Een zeer zachte wijn, die naar veldbloemen geurt en perzik in de smaak heeft. Hij is niet meer verkrijgbaar in de handel.

Portugieser 2015
Een perfecte smaakmaker die de stijl van het wijnhuis weergeeft, schreef De Beschaafde Alcoholist (A művelt alkoholista) over deze wijn. "Zo zou portugieser moeten smaken." Ik kan het alleen maar beamen. Veel donker fruit in de neus, met wat kruidigheid. Hij is natuurlijk nog erg jong, met flink wat tannines. Erika en ik proefden bramen en chocolade. Gemiddelde body en niet heel complex, maar dat past bij deze druif.

Kékfrankos 2013
Net als die uit 2011 en 2012 stelt ook deze kékfrankos niet teleur. Frambozen en chocolade in de neus. We proeven chocolade, kersen, frambozen en wat kruiden. De wijn is nog wat jong en bevat aardig wat tannines. Maar wat een heerlijk glas! Nu al.

In de kelders


Ralf Waßmann in een van zijn wijnkelders

We brachten ook een bezoek aan de drie wijnkelders van het domein. Ralf was net klaar met bottelen en vertelde ons uitgebreid over de Portugieser 2014, waar dit jaar een mousserende wijn van gemaakt wordt. Zelf kan ik nauwelijks wachten tot deze op de markt komt. De machine voor het kurken van de champagneflessen was net binnen. De flessen lagen opgestapeld en de wijnen ondergingen op het moment van ons bezoek hun tweede gisting. Onze gastheer houdt er normaal niet van om gefotografeerd te worden, maar tot Susanns verbazing poseerde hij gewillig voor ons.

Sfeerfoto's

Pécsdevecser


Onderweg naar de kelders in het dorp




 
(wordt vervolgd ...)

Wassmann - biodynamische Kékfrankos 2012 uit Villány (deel 2)

Soms zijn de wijnen die ik koop een speelbal van het lot. Ik was in 2014 niet echt op zoek naar een wijn van Wassmann, ik kende het wijnhuis ook amper. De verkoper bij wijnhandel Terminal Market was echter erg enthousiast over de Wassmann Kékfrankos uit 2011. Toch wilde ik een andere wijn, maar de man drong nogal aan. Later, toen ik allang verkocht was, vond ik de 2012 bij Dropshop. Wat heet, vanavond ga ik naar een proeverij in wijnbar Etap, waar ik hoera, onder meer drie wijnen van het biodynamische wijnhuis ga proeven.
Om kort te zijn: de Kékfrankos van Wassmann is geweldig. Waarom ik dat vind? Dat lees je hieronder. Ik proefde samen met Mijnheer H.

Proefnotities


De aardse geuren voeren de boventoon in deze wijn. We ruiken verder ook kruiden, bramen en kaneel.
In de smaak vormt fruit de hoofdmoot: zwart fruit, vooral zwarte bes, maar ook bramen en kersen. Verder proeven we een hele trits aan zoete kruiden.
Dit is een mondvol wijn. De afdronk is lang. Het hout is mooi ingebed en ook de zuren zijn goed. Mijnheer H vindt ze een tikje aan de hoge kant.
Evenwichtig, elegant. 13% alcohol. Wat een verademing, vergeleken bij de blockbusters die we soms uit Villány proeven! Mogen we hier een paar dozen van?

Wat anderen vinden
Het Duitse wijnblad Vinum verkoos in 2014 de Kékfrankos 2011 van Wassmann tot de beste kékfrankos uit Hongarije. De Beschaafde Alcoholist (A Művelt Alkoholista) kan er ook niet over uit. Hij noemt deze wijn (uit 2011 en 2012) een Grote Kékfrankos en Wassmann een veelbelovend wijnhuis. Ik kan me alleen maar aansluiten bij deze deskundigen.

Tot slot
De Kékfrankos van Wassmann is een topper! Maar dat wist je natuurlijk al.
De prijs is ongeveer 5.000 forint bij Terminal Market, Terroir Club en Dropshop. Dat is rond de 16,- euro. Wat niet goedkoop is, maar als je mijn vorige artikel hebt gelezen, begrijp je waarom dat is. Voor mij is deze wijn zijn prijs meer dan waard.
* Nadat dit artikel geplaatst was, liet Susann Hanauer me weten dat ze een webshop hebben en ook aan Nederland  leveren. Meer info vind je hier.

Wassmann - biodynamische Kékfrankos 2012 uit Villány (deel 1)

Het gebeurde vanzelf. Ik proefde de Kékfrankos 2012 van Wassmann uit Villány, begon aan mijn proefnotities en patsboem ... ineens zat ik tot mijn nek toe in een artikel over biodynamische wijnbouw. De wijn riep meer vragen op dan een gek kon beantwoorden. Zoals: waarom verkoopt een stel zijn hele hebben en houwen in Duitsland om wijn te maken in Zuid-Hongarije? En waarom de moeilijke weg bewandelen van gecertificeerde biodynamische wijnbouw? Wat houdt dat laatste überhaupt in? Tja, het had iets met Rudolf Steiner te maken. Iets met schedels en planeten, maar daar hield mijn kennis wel op. Hier moest ik dus meer van weten.
Een artikel over een bijzonder wijnhuis, in twee delen.

Geschiedenis

Foto: www.terroirclub.hu

Ralf Waßmann studeerde in Duitsland drankentechnologie. Zijn belangstelling ging vooral uit naar de wijnbouw, maar zijn eigen wijn maken, dat zat er om verschillende redenen niet in. Zijn vrouw Susann Hanauer was destijds juriste. Ooit had ze bij een wijnimporteur gewerkt, waarmee alles gezegd is over haar wijnkennis. Ze hield van een mooi glas wijn, dat wel. Maar toen gebeurde er iets wat hun leven zou veranderen. In hét wijnboek van Hugh Johnson las Susann dat de beste portugieser in Villány gemaakt wordt. Waarop Ralf en zij in de auto sprongen en naar Zuid-Hongarije reden. Ze proefden er de wijnen en werden verliefd op de regio. Hier wijn maken leek ze wel wat. Vlak daarna kochten ze een boerenhuis met kelder in Pécsdevecser en een wijngaard. Alles in één moeite door. In 1998 vestigden ze zich permanent in Hongarije. Wat nou bedenktijd?

Wijngaard en wijnkelder

Foto: www.bor.mandiner.hu

Pécsdevecser is een piepklein dorpje van 100 inwoners. Het ligt 15 kilometer boven Villány. De wijngaarden van Wassmann liggen op de zuidelijke hellingen van Siklós. Het domein is 2 ha groot. De druiven die je hier vindt zijn olaszrizling, chardonnay, cabernet franc, cabernet sauvignon, kékfrankos, portugieser en merlot.
Het werk op het domein lijkt vrij eenvoudig: geen bestrijdingsmiddelen, ambachtelijk werken en nauwelijks ingrijpen.
De witte wijnen worden - indien nodig - geklaard met bentoniet (een kleisoort). Zodra deze wijnen volledig uitgegist zijn, worden ze gefilterd en gebotteld.
De rode wijnen klaren zichzelf in de loop der tijd. Ze rijpen 8-24 maanden in gebruikte barriques en worden dan grof gefilterd en gebotteld.
Maar daarmee is natuurlijk niet alles verteld. Het echte werk begint namelijk in de wijngaard.

Biologisch-dynamisch
Vanaf het allereerste moment wilden Susann en Rudolf biologisch werken. Ze startten in 2002 officieel hun bedrijf en meldden zich meteen aan bij Biokontroll. Dit is de Hongaarse instantie die controleert of een product voldoet aan de EU-regels voor de biologische landbouw. In 2006 maakten ze hun eerste biologische wijn, een portugieser. En ze noemden hun wijnhuis Wassmann, met dubbel s.
In 2011 kreeg het domein als tweede in Hongarije het Demeter-certificaat. Dit is het internationale keurmerk voor producten die volgens biologisch-dynamische principes gemaakt zijn. Dat betekent dat de natuur wordt beschouwd als één geheel. Er wordt respectvol omgegaan met dieren, het milieu, de bodem enz.
Pendits uit Tokaj was de eerste die dit keurmerk kreeg. Demeter is trouwens in de Griekse mythologie de godin van de landbouw en vruchtbaarheid.

Rudolf Steiner


De biologisch-dynamische landbouw beschouwt de natuur als een complex, organisch systeem. Ten grondslag aan dit principe liggen de opvattingen van Rudolf Steiner. Deze antroposoof ontwikkelde in 1924 al een methode voor de biologisch-dynamische landbouw. Volgens hem bezitten de planeten kosmische krachten. Die worden via organische preparaten naar de aarde geleid, zodat ziekten en plagen in het gewas bestreden kunnen worden. Deze preparaten, negen in getal, zouden volgens hem een positieve invloed hebben op de groei van het gewas. Hier kom ik nog op terug.

Wijnbouw
De biodynamische wijnboer gebruikt dus bepaalde preparaten in zijn wijngaard. Voor ieder doel weer een ander preparaat. Bijvoorbeeld mest, van een melkgevende koe, wordt in een hoorn gestopt en begraven. Waarna het een tijdje onder de grond rijpt. Het wordt gebruikt om de bodem te verrijken en te verbeteren en het immuunsysteem van de druiven te versterken.
Ook worden verschillende activiteiten in de wijngaard en wijnkelder afgestemd op de stand van de hemellichamen. Het moment van snoeien, oogsten of oversteken van de wijn wordt dus door de kosmos bepaald.

Biotoop

Foto: www.weingut-wassmann.de

In de wijngaard van Wassmann dienen bloemen als voeding voor nuttige lieveheersbeestjes, roofwantsen en oorwurmen. Hagen en bomen zorgen voor een gunstige leefomgeving voor vogels en reptielen. Zij helpen op hun beurt om bijvoorbeeld de larven van de blauwe smalsnuit, een rups, in toom te houden. Kunstmest wordt uiteraard niet in de wijngaard gebruikt, maar dat is ook niet nodig. De IJslanders van Wassmann leveren natuurlijke mest die met biodynamische compostpreparaten verbeterd wordt. De wijngaard wordt dus beschouwd als een biotoop.
Voor het natuurlijk evenwicht kan ook de wijngaard van Wassmann niet zonder biodynamische preparaten. Het huis pretendeert veganistische wijnen te maken, maar dat klopt niet helemaal. Er wordt weliswaar geen gebruik gemaakt van eiwit bij het klaren van de wijnen, maar voor de preparaten worden wel degelijk dieren gebruikt. Dode dieren zelfs. Schedels. Ingewanden. Koeienmagen. You name it.

Preparaat 501

Foto: https://munchies.vice.com

De preparaten hebben allemaal een nummer. Nummer 504 bevat bijvoorbeeld brandnetelthee, preparaat 505 de schors van een witte eik en bladeren die in een koeienschedel worden gestopt.
Wassmann gebruikt in zijn wijngaard onder meer preparaat 501. Het is een hoorn-silicapreparaat van zeer fijngemalen kwartskristallen. Deze worden gemengd met water, zodat er een pasta ontstaat. Die wordt in de lente in een koehoorn gestopt en begraven. In de herfst wordt het preparaat opgegraven en gemengd met water.
Daarna begint het dynamiseren. Hierbij wordt een uur lang eerst met de klok mee geroerd en dan tegen de klok in. Wat daar de reden van is? Ik vind het lastig om dit voor te stellen, maar het is om eerst orde te creëren en vervolgens chaos. Van de oorspronkelijke substantie is dan geen meetbare hoeveelheid meer over. De energie van de stof wordt stap voor stap vrijgemaakt uit zijn fysieke binding, zo wordt gezegd.
Vervolgens wordt het preparaat in een fijne nevel over het gewas gespoten. Het geeft daarmee de krachten uit de kosmos door aan de planten en druiven. Wat weer goed zou zijn voor de ontwikkeling van de bladgroei en de bloem- en fruitontwikkeling. Het verhoogt ook de weerstand tegen ziekten en schadelijk ongedierte.

Wijnfilosofie
Als je vindt dat Rudolf en Susann niet zo moeilijk moeten doen, ben je niet de enige. Velen gingen je voor. Maar volgens het wijnmakend echtpaar maakt het qua inspanning niet uit hoe je werkt. Of je nou de traditionele of biologisch-dynamische weg volgt, bij allebei zul je inspanningen moeten doen om een goede wijn te maken. En wil je smaakvolle druiven in je wijngaard, dan moet je zorgen voor energieke druivenstokken én dus een humusrijke bodem. Harmonie met de natuur is voor deze wijnmakers echter wel een randvoorwaarde.

(wordt vervolgd ...)

Fuxli (2)

Siller in Hongarije
Fuxli is dus een siller uit Szekszárd. Siller is niet heel populair in Hongarije. Een eeuw geleden was dat wel anders. Toen was 30% van alle wijnen van het type siller. In de loop der jaren verloor de wijn steeds meer van zijn populariteit. Een dieptepunt waren de jaren 1990. Toen kwam de rosé in zwang en was het gedaan met de lichtrode wijn. Tegenwoordig wordt hij nog wel gemaakt, maar de hoogtijdagen zijn allang voorbij.

Siller in het buitenland

Siller is niet een typisch Hongaars product. Hij wordt ook in andere landen gemaakt. In Oostenrijk en Duitsland wordt hij onder de naam Schilcher geproduceerd. In Catalonië en in Frankrijk, en dan met name in de omgeving van Roussillon, wordt hij ook gedronken, maar daar noemen ze hem 'rosé', of 'rosé met veel body'. En Bordeaux heeft zijn lichtrode 'clairet'. 


Gastronomie
Siller smaakt uitstekend bij Hongaarse gerechten met paprikapoeder, zoals kipgoulash (csirkepaprikás), paddenstoelengoulash (gombapaprikás) en in de ketel bereide goulashsoep (bográcsgulyás). Verder past hij goed bij gerechten van de grill, gebraden worst, gerechten met tomaat en rode pastagerechten. 

Etiketten

Om uitdrukking te geven aan hun samenwerking, hebben de Fuxli-producenten uit Szekszárd etiketten laten ontwerpen met hetzelfde karakter: een pentekening van een of meer vossen, ingekleurd met waterverf. Iedere vos geeft een eigenschap van de wijnmaker weer. Zo is Heimann afgebeeld als hedonist. Aardig zijn de etiketten op de achterkant van de fles. Daarop prijst de wijnmaker de Fuxli van zijn collega's aan.

Deelnemende wijnhuizen
Bortársaság heeft inmiddels pakketten van 6 verschillende Fuxli-wijnen op de markt gebracht. Dit jaar zijn ze afkomstig van Heimann, Merfelsz, Neimer, Németh, Tringa en Sebestyén. De drie andere wijnhuizen die Fuxli maken, zijn Posta, Hetényi en Márkvárt.
Ik heb die van Sebestyén eruit gelicht vanwege zijn donkere kleur en omdat het de favoriet is van De Beschaafde Alcoholist (A Művelt Alkoholista).

Sebestyén - Fuxli 2012

Deze Fuxli is een cuvée van 80% kékfrankos en 20% kadarka. De druiven hebben in houten gistingskuipen gegist, die voor rode wijn worden gebruikt. Deze wijn is na het verschijnen van de eerste bubbeltjes geperst en heeft daarna 3 maanden rijping gehad op houten vaten van 500 liter.
Zijn kleur neigt naar wijnrood en is donkerder dan die van de andere Fuxli's. 
In de neus aroma's van zwarte bessen. De geur is net als de smaak warm qua karakter. De wijn is rond en vol. 
De beschrijving komt van Bortársaság, alwaar de wijn 1.750 forint kost.

Fuxli (1)

Szekszárd heeft sinds twee jaar zijn eigen karakteristieke wijn: Fuxli. Ook wel bekend als Fuchsli, fikszli of fixli. Inderdaad, het Duitse woord Fuchs (vos) hoor je erin terug. Dat is niet toevallig. De wijn heeft zijn naam te danken aan zijn (min of meer) vosrode kleur. Nee, denk nu niet aan een rosé. Fuxli is een siller, een type wijn die donkerder is dan rosé en lichter dan rode wijn.
Zoltán Heimann uit Szekszárd maakt al jaren Fuxli, alleen schreef hij het als Fuchsli. Want zo werd siller door de Schwaben in de provincie genoemd. Twee jaar geleden maakte de wijnmaker zijn collega's uit Szekszárd enthousiast voor de productie van dit wijntype. De Fuchsli werd vervolgens omgedoopt tot Fuxli en voilà ... in 2013 vinden we alweer negen verschillende Fuxli-wijnen op de markt. Wijnen uit een fles met schroefdop en met een duidelijk herkenbaar etiket. Allemaal fris en fruitig en allemaal uit Szekszárd.

Eugenio

Als je wilt weten hoe siller er uitziet, kun je op het internet onder de term siller zoeken naar plaatjes. Dat is lachen, want je krijgt dan een scherm vol met een of andere spierkolos die naar de naam Eugenio Siller luistert. Leuk als je ervan houdt, maar veel heb je er niet aan.  
Ik zei het al: Fuxli is donkerder dan een rosé. De kleur kan heel divers zijn. Die van Heimann heeft bijvoorbeeld een zalmkleur en die van Sebestyén is wijnrood.  

Vinificatie
Wijnhuizen die Fuxli willen maken, moeten zich aan de opgestelde regels houden. Zo moet de basis van de wijn altijd kékfrankos en/of kadarka zijn. Je mag ook andere druiven toevoegen, wat sommigen dan ook doen. Zo bevat de Fuxli van Heimann ook merlot. 
Belangrijk is dat de wijn fris en fruitig is. Dat heeft natuurlijk consequenties voor de vinificatie. De druiven worden 12- 48 uur ingeweekt, waardoor de wijn zijn typisch lichtrode of, zo je wilt, voskleur krijgt. Hierna kan persing plaatsvinden, de gisting en vervolgens de rijping. De malolactische gisting wordt aanbevolen, en het alcoholgehalte mag niet hoger worden dan 13°.

Varianten

Het raamwerk voor de vinifacatie ligt dus vast, daarbinnen kunnen de wijnhuizen hun eigen type Fuxli maken. Ze kunnen bijvoorbeeld de wijn laten gisten in houten kuipen of in RVS tanks. Rijping kan plaatsvinden op hout, RVS of wat de boer maar wil. Binnen de kaders is dus veel mogelijk, als de hoofdregels maar worden gerespecteerd.
Overigens is de naam Fuxli gedeponeerd, zodat niet andere wijngebieden ermee aan de haal gaan.

(wordt vervolgd...)

Csutorás - 68 Kékfrankos 2006 (Eger)

Kanonnetje Boem

Praat je over Wijnhuis Csutorás, dan kun je niet om het Hongaarse voetbal heen. Nee, niet dat van nu, maar dat van de jaren vijftig. Tussen 1952 en 1954 werd het Hongaarse voetbalelftal het Gouden Elftal of de Magische Magyaren genoemd. Topscorer was Ferenc Puskás. Deze legendarische voetballer had bijnamen als De Galopperende Majoor, De Voetballende Majoor en Kanonnetje Boem.
In 1952 won Hongarije goud tijdens de Olympische spelen door in de finale Joegoslavië met 2-0 te verslaan. Sensationeel was ook de zege op de immer onoverwinnelijke Engelsen in 1953. De Hongaren wonnen in het Wembley stadion met maar liefst 6-3. Het was het eerste elftal dat de Engelsen op eigen bodem versloeg.

Wie waar wat

Wijnhuis Csutorás is al sinds tachtig jaar een familiebedrijf. De grootvader van de huidige eigenaar raakte in de jaren vijftig bevriend met Ferenc Puskás. Samen openden ze een wijnbar (lees: kroeg) in de Eötvös utca in Budapest, die onder de naam Helvécia nog steeds bestaat.
De familie had zwaar te lijden onder het communisme, waarbij de landonteigeningen tot de lichtere repercussies hoorden. Vanaf 1968 verbeterde de situatie. Vader Csutorás plantte in hetzelfde jaar kékfrankos-druiven aan. De wijn die tegenwoordig van deze stokken komt, draagt de naam 68.
In de jaren negentig kocht de familie de afgenomen percelen terug. In hun wijngaarden vind je tegenwoordig behalve kékfrankos, druiven als leányka, medoc noir, pinot noir, kadarka, zweigelt, blauburger en cabernet franc.

Gouden tijden
Het wijnhuis houdt de gouden voetbalperiode nog steeds in ere. Ferenc Csutorás jr. besloot in 2006 de serie Gouden Elftal te maken. Iedere wijn uit de serie draagt hij op aan de Magische Magyaren. Te beginnen met de topwijn Puskás Ferenc Egri Bikavér Superior. Hierin is de kékfrankos de belangrijkste druif.
De 6:3 is een herinnering aan de legendarische wedstrijd in het Wembley stadion.
De 68 Kékfrankos die we met Mijnheer H proeven, komt van de stokken die in 1968 werden aangeplant. Hij is opgedragen aan Mihály Lantos. De verdediger linksbuiten is op het etiket te zien. 

Proefnotities

Je zou bijna vergeten dat het om de 68 Kékfrankos 2006 begonnen was. De wijn heeft een kruidige neus, met tijm en laurier, verder kersen, drop, tabak en chocolade.
In de smaak veel rijpe, zondoorstoofde kersen, cranberryjam en chocolade. Het hout is subtiel en goed ingebed in het fruit. Een fruitige wijn, elegant, rijpe tannines, verfijnde zuren en een goede balans. Een wat drogende sensatie in de mond, maar Mijnheer H heeft daar geen last van.

Tot slot
We zijn allebei content. Een mooie, fruitige wijn met verfijnde zuren en een goede balans. 
Wat kost deze wijn? 5.600 forint / ongeveer 19,90 euro bij Borkápolna. De prijs vind ik iets aan de hoge kant, Mijnheer H is het daar niet mee eens.

Kékfrankos: een kekke wijn

Vorige week was ik op een kékfrankos-themaproeverij van de Wijnacademie in Budapest. We proefden 15 wijnen blind, met als uitgangspunt de vraag: "Waar wordt de mooiste kékfrankos gemaakt: in Hongarije, Oostenrijk (Burgenland) of Slowakije?"

Kek
Je leest het steeds vaker: "De kékfrankos is een kekke wijn". Tja. Wat maakt deze wijn zo kek? Allereerst dat je hem uitspreekt als keekfrankosj. Dat is het allerkekste aan de wijn. Dat grapjes over zijn naam nergens op slaan. Maar kékfrankos is ook om andere redenen kek.

Allereerst is de kékfrankos-druif een makkelijke druif. Heel Hongarije was er vroeger mee volgeplant. Dat had vooral met zijn hoge opbrengsten te maken, wat belangrijk was tijdens het communisme. Voor een kwaliteitswijn worden de druiven tegenwoordig teruggesnoeid tot 1,5 - 2 kg per stok.
Van het weer trekt de druif zich niet al te veel aan. Een goede wijnboer kan er dus ook in mindere oogstjaren een redelijke wijn van maken. 
In Hongarije is hij bijna overal te vinden, behalve in Tokaj, Somló en Badacsony. Hij brengt mooie wijnen voort op mineraalrijke grond en op lössbodems. Op veel plaatsen groeit hij ook op zandgrond.  

Eigenschappen
Kékfrankos kennen we in het buitenland ook wel als blaufränkisch (Oostenrijk), lemberger (Duitsland, Washington State) en frankovka (o.a. Slowakije en Kroatië). De variëteit brengt fruitige wijnen voort, met frisse, zachte zuren en een gemiddeld tanninegehalte. Hij geurt en smaakt naar viooltjes, frambozen en bramen. De wijn kan zowel op RVS als op barriques rijpen. In Hongarije is hij echter het mooist wanneer hij een half jaar tot een jaar op grote houten vaten gelegen heeft.

Hongarije 

Kékfrankos-wijnen uit Hongarije zijn onlosmakelijk verbonden met Sopron. Daar zette de Oostenrijkse wijnmaker Franz Weninger sr. de druif op de wijnkaart. Tegenwoordig maakt hij samen met zijn zoon Franz prachtige kékfrankos met een hoge concentratie en een fluweelachtige structuur. Senior zwaait de scepter over het sub-wijndomein in het Oostenrijkse Horitschon. Zijn zoon is de baas over het sub-wijndomein in het Hongaarse Balf, bij Sopron. 
In Sopron maken Pfneiszl, Ráspi en Jandl eveneens wijnen van topkwaliteit.

Kékfrankos uit Szekszárd is wat minder geconcentreerd, zachtfruitig en met frisse zuren. Mooie voorbeelden zijn die van Heimann, Tüske, Vida, Vesztergombi et cetera. Takler wijkt af van deze lijn, hij maakt hier juist robuustere wijnen, gerijpt op barriques en tanninerijk.
Van kékfrankos worden niet alleen cépagewijnen gemaakt. Vaak vormt hij de basis in cuvées uit Szekszárd en in de Bikavér-wijnen uit Eger. In Villány wordt hij nogal eens gemengd met cabernet sauvignon en cabernet franc.

De mooiste kékfrankos
Na afloop van de proeverij telden we de stemmen. Welke vonden we de mooiste van de avond? Na onthulling van de flessen bleek dat we bijna allemaal gevallen waren voor de Kékfrankos 2009 van Dürrau uit Mittelburgenland. 
Hieronder een korte beschrijving van mijn vijf favorieten.

(1) Dürrau - Blaufränkisch 2009 - Horitschon, Mittelburgenland DAC Reserve

Een geur van frambozensiroop, na een tijdje animale tonen, verder geroosterde koffiebonen, cappuccino.
Een pittige wijn, elegant, fluwelig, rond. Ietwat drogend in de mond. Een prachtige wijn, maar misschien nog wat jong.

(2) Gere - Kékfrankos 2002 (destijds vatmonster)
De wijn vertoont in het glas een baksteenkleurig randje.
Een geweldig mooie neus van animale geuren en drop. De belofte van een rijpe, fluwelige, harmonieuze, elegante en ook wel warme wijn.
In de smaak veel jammigheid, bramen, kersenbonbons en een pepertje. Mooi fruit, mooie zuren. Qua niveau vergelijkbaar met (1), de winnaar van de avond. Een wijn die je niet snel vergeet.

(3) Pósta Borház - Szekszárdi kékfrankos 2007
Een wat zwaardere, jammige neus, met wat kruiden (tijm) en peper. 
In de smaak ooooh ... veel fruit, ietwat jammig. Ondanks alles een lichte, slanke wijn. Heerlijk!

(4) Ráspi - Fertőrákosi kékfrankos selection 2005
Superveel animale tonen in de neus, leer, bakeliet, teer en wat natte hond. Na een tijdje zachtere geuren van bramen en chocolade.
In de smaak mineralen, wat zout  en niet zo heel veel fruit. 
Een elegante wijn op zijn hoogtepunt. Heel mooi, heel bijzonder.

(5) Luka Enikő - Soproni kékfrankos 2010 
Een kruidige, romige neus met een pepertje en ietwat natte dweil.
In de smaak veel rood fruit, kruiden en wat chocolade. 
Een lichtvoetige wijn met mooie zuren in de afdronk.  
Mijn medeproevers vonden dit de op één na mooiste wijn van de avond.                          

VinCE 2011: verslag van een bijzonder wijnweekend

In het weekend van 19 en 20 maart vond in het supersjieke Corinthia Grand Hotel in Budapest voor de tweede keer het VinCE plaats. Dit Centraal-Europese wijnevenement werd net als in 2010 georganiseerd door het wijnblad Decanter. Het was moeilijk om een keuze te maken uit het uitgebreide programma. 

In de voor- en namiddag werden in verschillende zalen workshops en voordrachten gehouden. Vanaf het einde van de middag kon het grote publiek terecht om wijnen te proeven van 120 wijnmakers uit Hongarije en een aantal buurlanden. Op de proeftafels stonden zelfs wijnen uit landen als Nieuw-Zeeland en Australië. Dit jaar speelde de pálinka ook een belangrijke rol. Deze van vruchten gestookte drank werd geschonken door de beste pálinkaproducenten uit Hongarije.

Ik volgde zaterdag en zondag enkele workshops, woonde een paar voordrachten bij, ontmoette Miranda Beems van Wine Import uit Amsterdam, sprak Elwin Arens van Wijn uit Hongarije uit Breda, proefde heel veel wijnen ...  en had zondagavond nog steeds het idee dat ik niet genoeg gedaan had. Verslag van een bijzonder, overvol en inspirerend wijnweekend.

ZATERDAG

Sopron, stad van de kékfrankos (Szabolcs Lukács)

Ik begon mijn bezoek aan VinCE 2011 met het bijwonen van een presentatie door topsommelier Szabolcs Lukács. Hij vertelde over het wijndistrict Sopron en liet ons zes verschillende typen kékfrankos wijnen proeven.

Bonentelers

Sopron ligt in het noordwesten van Hongarije, tegen de Oostenrijkse grens aan. Het Fertő-meer oftewel de Neusiedler See ligt deels in Hongarije en deels in Oostenrijk. Dit meer vormt het hart van het wijndistrict. 
In de middeleeuwen vestigden veel mensen uit Beieren zich in Sopron. Men noemde ze met een scheldwoord Poncichter, bonentelers, omdat ze tussen hun druivenstokken bonen plantten. Die dienden als levensmiddel en hielden het stikstofgehalte in de grond op peil. Nog steeds vormt in veel gerechten uit Sopron de boon het hoofdingrediënt.
In Sopron wordt tegenwoordig vooral rode wijn gemaakt. Voordat de druifluis rond 1800 ook in Hongarije zijn verwoestende werk deed, was dit juist wit, en merkwaardig genoeg vooral furmint.
Tot de omwenteling hadden de wijnen uit Sopron een slechte reputatie. Van hun onaangename zuren kon je namelijk flink maagpijn krijgen. Gelukkig ligt die periode achter ons.

Kékfrankos
De belangrijkste druif in het wijndistrict is de kékfrankos, natuurlijk ook bekend als blaufränkisch. Hij maakt 2/3 uit van de totale wijnproductie.
We proefden 6 verschillende typen kékfrankos:
- Taschner Boház - Kékfrankos Rosé 2010: een rosé met knisperige, frisse zuren.
- Gangl Pince - Kékfrankos 2005: een op hout vergiste wijn.

- Iváncsics Pincészet - Kékfrankos 2007: gisting in eivormige, betonnen kuipen.

- Pfneiszl Pincészet - Kékfrankos 2007. een biologische wijn.
- Ákos Pince - Kékfrankos Spern Steiner 2006: een wat dikkere wijn.
 - Weninger - Kékfrankos Spern Steiner 2006: zacht, rond en fluwelig. Een feestwijn.

Masterclass proeverij (Lynne Sherrif MW en S. Jane Evans MW)

Lynne Sherrif en S. Jane Evans lieten in deze masterclass zien, hoe er op het Master of Wine Institute in Londen wordt geëxamineerd. 

We moesten aan de hand van een aantal glazen witte respectievelijk rode wijn vaststellen welke druif we in het glas hadden en welke wijn uit welk land kwam. De presentatoren lieten de deelnemers eerst de juiste oplossing geven en legden toen uit hoe je tot het juiste antwoord kon komen. 
In een notendop:

- de kleur kan een indicatie zijn

- als je weet welke druiven welke aroma's leveren, kom je ook een heel eind

- verder leveren in de smaak de elementen suiker, alcohol, fruit en zuren enorm veel informatie.

Zo lijkt het allemaal heel simpel, maar dat was het niet. 

Wit

De witte druif was pinot gris. Maar uit welke landen kwamen de verschillende wijnen?

1: een eenvoudige, ongecompliceerde wijn met een bescheiden aroma: Italië

2: in de smaak sappig, rijp fruit en een fluwelige textuur: Elzas, Frankrijk

3: in de smaak grapefruit, en meer zuren dan hierboven: Hongarije

Tja.

Rood

Bij de serie rood was de aanpak hetzelfde. Alleen ging het nu om twee cépages en één cuvée. We moesten vaststellen welke druif we proefden en in de blend dominant was, en wat het herkomstland was van de wijnen. Alle wijnen hadden een alcoholgehalte van 14,5%

Jane Evans: Is onze druif een pinot noir? Nee. Waarom niet? De kleur is te donker en de structuur is te dik. Is dit een grenache/garnacha? Ja. Waarom? Omdat dit een wijn is vol zacht fruit en met een hoog alcoholgehalte.  
Was het maar zo eenvoudig.

De wijnen:

4: een slanke wijn met weinig fruit, niet zacht, stevige tannines en zuren: Spanje

5: een zachte, ronde, fruitige wijn, met zwarte bessen en kruiden in de smaak: Rhône, Frankrijk

6: een oudere wijn met in de smaak chocolade, rook en vanille, fluwelig en zacht: Australië.

Fouten in wijn (Marina Hermann)

Marina Hermann is sinds acht jaar verbonden aan Wijndomein Bujdosó (geen familie) bij het Balaton. Ze gaf deze dag een workshop over het herkennen van fouten in wijn. Daarvoor had ze van de universiteit een paar foute wijnmonsters meegenomen. 

Zo maakten we kennis met:

- overgezwavelde wijn

- muffe wijn (oorzaak: het vat is onvoldoende schoongemaakt of gezwaveld)

- een acetongeur in de wijn (mogelijke oorzaak: bijv. inwerking van bacteriën bij beschadigde druiven)

- een geraniumgeur in de wijn (oorzaak: de gisting wordt gestopt met kaliumsorbaat)

- geoxideerde wijn (oorzaak: het wijnvat is niet tot bovenaan gevuld)

- muis (oorzaak: wilde gisten of bacteriën). Waarom 'muis'? Als je een beetje van deze wijn op je hand doet en dat met de andere hand inwrijft, ruik je de geur van een muizennest.

Tot slot proefden we een pietsie aszúeszencia uit een prachtige fles. Wat was er fout aan? Door te warme opslag was de wijn voor de tweede keer gaan gisten, dit keer op de fles.

ZONDAG

De Cabernet Franc in Villány (Csaba Malatinszky)

Csaba Malatinszky is een van de topwijnproducenten in Villány. Hij gaf een presentatie over de cabernet franc in Villány, die goed is voor niet minder dan 14% van de totale wijnproductie daar. Cabernet franc houdt van het zuidelijke Villány vanwege het microklimaat, het klimaat (lange rijptijd mogelijk) en de bodem. Het druivenras gedijt goed op een kalksteenbodem, in Villány dus ook. 
Veel wijnmakers voeren deze druif in hun palet, maar bij de meesten is het niet hun belangrijkste wijn. De presentator liet ons behalve zijn eigen (peperdure) wijnen ook vijf andere toppers uit het gebied proeven. Zeker gezien het vroege tijdstip was deze terroirproeverij een speciale ervaring.

We proefden:
- Malatinszky - Szűretlen Cabernet Franc 2008
- Gere Attila - Cabernet Franc Selection 2008
- Vylyan - Mandolás Cabernet Franc 2007
- Tiffán - Cabernet Franc Válogatás 2007
- Bock - Fekete Hegy Selection 2007
- Malatinszky - Szüretlen Cabernet Franc 2007

Wijngaarden en wijnen uit Eger (Gabriella Mészáros)

Gabriella Mészáros is oprichtster van het Hongaarse Wine College en geeft onder anderen wijncursussen van verschillende niveaus in het land. Als spreekster vertegenwoordigde ze een aantal wijnmakers uit Eger. Die hebben namelijk onlangs hun krachten gebundeld in een organisatie met de naam Dűlőklub uit Eger. Tja, hoe zeg je dat nou in fatsoenlijk Nederlands: De Wijngaardenclub, de Kavelclub uit Eger? Dat klinkt nergens naar. Het is sowieso lastig om het woord dűlő nauwkeurig te vertalen: het  betekent min of meer een kavel in een wijndistrict. Onze presentatrice liet de verschillende kavels (dűlők) in Eger zien aan de hand van een paar overzichtsplattegronden. En vertelde dat volgens haar de kavel van een wijngaard bepalend moet zijn voor het karakter van een wijn, en niet de druif. Enfin, feit is dat de wijnmakers van deze 'club' vonden dat zij hun eigen belangen moeten vertegenwoordigen, en dat het tijd werd om de handen ineen te slaan. Ze willen zich alleen op kwaliteit richten en het beste uit hun kavels halen. Het tastbare bewijs vonden we terug in onze glazen.

We proefden ...
... negen wijnen. De eerste had naar mijn mening duidelijk geleden onder de tropische hitte van 2007, de zuren waren wat zoek. Verder was in de hele serie de ene wijn nog mooier dan de andere.
- St. Andrea: Egerszóláti Olaszrizling 2007 (Boldogságos dűlő)
- Gál Lajos: Egerszóláti Olaszrizling 2008 (Kántor dűlő en Tóbérc dűlő)

- Orsolya Pince: Görbesoros Olaszrizling 2009 (Görbesoros dűlő)

- Gál Lajos: Pinot Noir 2006 (Síkhegy dűlő)

- Pók Tamás: Kékfrankos 2009 (Nagy-Eged dűlő)

- Kovács Nimród: Kékfrankos 2009 (Nagy-Eged dűlő)

- Csutorás Ferenc: Kékfrankos 2007 (Almagyar-domb genaamde dűlő)

- Demeter Csaba: Kékfrankos 2006 (Eged-hegy dűlő)

- Bolyki János: Kékfrankos 2006 (Kistibrik dűlő)

Grote algemene proeverij: mooi bevonden wijnen

Tot slot nog een aantal mooie wijnen die ik zaterdag en zondag na de workshops en presentaties geproefd heb:
- Laposa - Badacsony: Badacsonyi Olaszrizling Válogatás 2008
- Kreinbacher - Somló: Öreg Tőkék bora 2007
- Tornai - Somló: Nagy Somlói 2007
- Gróf Buttler - Eger: Phantom Syrah 2006
- Matias - Pécs: Pécsi Zweigelt 2008
- Pfneiszl - Sopron: Shiraz - Wild Thing 2006
- Disznókő - Tokaj-Hegyalja: Tokaji Aszú 5 puttonyos 2007
- Dereszla - Tokaj-Hegyalja: Tokaji Aszú 6 puttonyos 2006

Binnenkort zullen de allermooiste wijnen die ik heel dit weekend geproefd heb, terug te vinden zijn onder de link Favoriete wijnen.